Sluit aan by die gesprek! Teken in om boodskappe te plaas en deel te neem.
Teken In & Begin Post
“Maar hoekom kan die Afrikaner net nooit saamstaan nie?” Dit is ‘n vraag wat ek al uit soveel oorde moes hoor of lees. Gewoonlik is dit ‘n retoriese vraag en die gesprek stop gewoonlik net daar en dan of beweeg vinnig genoeg aan na die rugby toe of ‘n stoute grappie word vertel, want wie wil vir ewig mislukkings kontempleer?
Maar laat my toe om met my geskiedeniskennis vol gate ‘n eerlike antwoord op daai vraag te waag. Daarvoor moet ons begin by wat word bedoel met “Afrikaner”. Dis ‘n gelaaide vraag, maar as ons eerlik is sal ons meeste van ons erken dat met “Afrikaner” word bedoel “wit, Afrikaanssprekendes, wat Sondae na ‘n Calvinistiese kerk toe gaan”. volgens https://www.afrikanerbond.co.za/ik-ben-een-afrikaander---junie-2022)
Net met daai definisie het jy my een en ‘n half keer verloor. Een: ek gaan nie Sondae na ‘n Calvinistiese kerk toe nie, en twee, helfte van my familie is nie wit nie.
Maar met so eng definisie van Afrikanerskap is daar positiewes om weg te neem. Dit lyk (vir baie Suid-Afrikaners) of die Afrikaner tog goed bymekaar staan gemeet aan die homogeniteit van die bevolkingsdemografie van Afrikanerbyeenkomste. So wat is die probleem? Al word gesê die Afrikaner kan nie saamstaan nie, is dit duidelik dat hy baie suksesvol saamdrom?
Die probleem vir die Afrikaner is dat daar wit Afrikaanssprekendes is wat nie Afrikaner genoem wil word as die definisie so eng toegepas word nie. As “Afrikaner” nie ook my bruin broers en susters insluit nie, is ek nie ‘n Afrikaner nie, of te wel, as my naaste nie partytjie toe mag kom nie, sal ek nie gaan nie.
Dan hoor ek weer daai stem in die bar op facebook: “Sien dis hulle, daai donnerse Afrikaanse liberaliste wat nie saam met ons kan staan nie! Volksverraaiers!” Meantime is dit hul eie definisie van Afrikanerskap wat die oorgrote meerderheid van Afrikaanssprekendes uit hul bende sluit. Die ego van die Afrikaner kan nie duld dat daar wit Afrikaanse mense is wat sê “ons is nie almal so nie”*.
* dankie Jeanne Goosen
Wat mens wel nie kan ignoreer nie, is die sukses van die Afrikaner, asook die voordeel wat die nie-Afrikaner uit die sukses van die Afrikaner put. Die dinge wat die Afrikaner bou, is ook ten bate van mense wat nie Afrikaners is nie. Die slaggate wat Afriforum vul is nie net vir die bakkies van wit boere nie. Akademia Universiteit gaan geleerdes oplewer wat werk lewer ten bate van almal in Suid-Afrika, nie net wit Afrikaanse mense nie.
Ons grondwet verdedig almal se reg om te assosieer met wie sy wil. Daarom kan ons gerus maar kalmeer en vrede maak met die feit dat die Afrikaner so te sê net met homself wil assosieer. Dis sy volste reg. Die noue bande wat Afrikaners met ander Afrikaners het is benydenswaardig. Ek wens partykeer die res van SA was so lief vir mekaar soos wat die Afrikaner homself liefhet.
Uit hierdie liefde vir homself kom ‘n trots, ‘n volkspatriotisme wat soms handuit kan ruk en ideaal gesproke ‘n bietjie introspeksie verlang, of indien dit nie van binne gebeur nie, ‘n tempering van buite benodig. Soos wanneer die “ons” so cool word dat daar neergekyk word op die ander. Kortom, saamwees is bak, supremisme is minder bak.
Wanneer hierdie ultra-patriotisme die oorhand kry, is wanneer die onmin tussen gemeenskappe ontstaan. Dis wanneer “volksidentiteit” as ‘n wapen aangewend word om as ‘n groep bevoordeel te word ten koste van ander gemeenskappe wat nie dieselfde vermoë het om saam te staan nie.
Dan gebeur goed soos die teenkanting van opheffing van ander gemeenskappe in die naam van nie-rassigheid” terwyl dit juis die rassigheid van die geskiedenis wat hierdie groep in die magsposisie sit om opheffing so sterk teen te kan staan.
Dis die gesiene wynboer op die land wat die loon van die bruin werker slaafslaag hou, die water van die mense kan afsny, taaiklappe kan uitdeel en uitskel in ongrondwetlike taal. Terwyl die gesiene boer die lof ontvang in gesiene sirkels vir die opbouingswerk wat hy vir die Afrikaner verrig, kweek hierdie selfde aksies onmin, haat en vyandigheid teenoor die Afrikaner tussen die ongesiendes.
En omdat die stemme van hierdie ongesiene gemeenskappe selde gehoor word, is dit met verbasing dat die Afrikaner elke nou en dan uit die monde van mense met kwaai kyke in die oë moet hoor dat die Afrikaner nie die mees geliefde groepering is onder ander Suid-Afrikaners nie.
Dan gaan nie help om die laers te probeer groter trek en die verraaiers, die Afrikaanse liberaliste te probeer paai om te bekeer en terug te keer na die res van die Afrikaners toe nie. Teen die tyd is dit al duidelik vir die res van Suid-Afrika dat “ons nie almal so is nie”. Daar is wel baie wit Afrikaanses wat tuis voel in gemengde SA wat nie presies so tuis voel onder net Afrikaners nie.
Die res van SA weet reeds daar is Afrikaners wat nie in die eng definisie van Afrikaner inpas nie en selfs distansieer van dáái tipe Afrikaners wat herken word vir wie hulle is wanneer hul houding afdwing en baasskap proklameer en terselfde tyd ander mense minag. Ware bekering kan nie onder dwang plaasvind nie. As jy wil vriende maak, is daar ander maniere.
Die goeie nuus is daar is reeds in SA onder alle geledere ‘n bewussyn van die voortreflikheid van die Afrikaner. Daar is reeds swart mense in Suid-Afrika wat in mooi Afrikaans sal kan erken dat daar wit mense is wat waarde toevoeg tot die gemeenskap en hul lewens. Alreeds.
Die oplossing vir beide die probleme in die land, sowel as die moeilikheid met Afrikaneridentiteit, is myns insiens voordiehandliggend.
Ons moet onthou dat vir meeste mense in die land is die ANC die heel beste regering wat hulle nog ooit geken het. Hulle weet nie wat dit is om iets beter as die ANC te hê nie, want die vorige regerings het nie in hulle belange opgetree nie. Geluk by die ongeluk van die ANC is dat die ANC nou al 30 jaar gehad het om te wys hoe sleg hulle is. Die resultaat is ‘n merkwaardige daling in verkiesingsopkoms, van 86% in 1994 tot 66% in 2019. Daar is amper 40% van ons bevolking wat nie voel dis die moeite werd om te gaan stem nie.
Ek sien ‘n geleentheid hierso. In plaas van die Afrikaner veg onder mekaar om wit stemme te werf, herdefinieer die Afrikaner haarself as Afrikaanssprekende van Afrika. Gaan praat dan met alle mense as gelykes. Geen meer skaamte oor die geskiedenis nie, want die geskiedenis bepaal nie meer wie die groep is nie. Die hede doen.
Daar is tog op die ou end meer van ons wat saamstem oor wat ‘n goeie lewe is. Net so is daar baie onwit mense wat ook lief is vir Afrikaans. Gaan tel al daai verlore stemme van die vloer van vergetenheid op en bou saam om ‘n groter, magtiger groep te wees met een stem uit baie monde vanuit baie oorde.
Maar solank as wat Afrikaner net wit mense beteken, gaan die aansien van die Afrikaner aanhou kwyn en sal hy nooit volkome van die vyandigheid teenoor hom kan ontslae raak nie.
Breek dit af
Breek die mure om jou af – uit “Tronk” deur Johannes Kerkorrel
And the Germans kill the Jews
And the Jews kill the Arabs
And the Arabs kill the hostages
And that is the news – “Perfect Sense” deur Roger Waters
As jy kyk na wat 7 Oktober gebeur het, kan mens nie anders as om in ’n verslae toestand van skok net te wil treur nie. ’n Afskuwelike aanval op Israel deur Hamas waar vroue, kinders en mans voor die voet afgemaai is. Hierdie afgryslike geweldpleging kan as niks minder as ’n massa-terroristiese aksie veroordeel word nie. ’n Bloedstollende gebeurtenis, met Roger Waters se woorde wat maal in die agterkop.
Maar as die mensdom uit die geskiedenis leer, waar het Hamas geleer om so horribaal gewetenloos te wees? In 1947–1948 is dit presies wat ’n groep Sionistiese Jode aan die Palestyne gedoen het.
In ’n memorandum, “Jewish Atrocities in the Holy Land”, voorgelê aan die VN in 1948, word uiteengesit hoe Jode “indiscriminately massacred civilians, old men, women and children of all ages. Jews bayoneted pregnant women. Jews cut children to pieces before their mothers’ eyes, then killed the mothers…. Jews shot and killed nurses. Jews in Haifa killed, mutilated and crucified Arab prisoners and wounded.”
Bloeddorstige aksies uitgevoer deur Jood teen Palestyn word 70 jaar later op soortgelyke wyse deur Palestyn teen Jood uitgevoer. Om die sirkel te voltooi, antwoord Israel op ’n wyse soortgelyk aan wat die Nazi’s op weerlose Jode uitgevoer het.
Gaza word omhein deur Israel. Geen Palestyn mag die grens oorsteek nie, selfs nie eers na Egipte toe nie. Israel sny die water-, voedsel- en elektrisiteittoevoer af en begin bombardeer. Eers in die Noorde. Versprei die nuus dat burgers moet vlug na die Suide en begin dan om die Suide te bombardeer.
Gaza is vandag ’n konsentrasiekamp waarin mense van ’n spesifieke etnisiteit soos diere in ’n veldbrand vasgekeer sit. Met die bomme wat Israel laat reën in die gebied, word hierdie konsentrasiekamp ’n opeluggaskamer, met paniekbevange, geteisterde Palestyne wat nie eers meer weet watter kant toe om te beweeg om te gaan sterf nie.
So hou die mensdom aan om te leer uit die geskiedenis. Moordlustige lesse van geweld om weer en weer toe te pas op dié wat as ondergeskik en minder mens gesien word. Wat my terugbring huis toe.
Suid-Afrika was, soos ons almal weet, gedurende apartheid in ’n posisie waar polities gemotiveerde geweld heeltyd uitgebreek het. Alles verstaanbaar gegewe die onregverdige onderdrukking van rassegroepe. Maar kyk waar sit ons nou? Vandag sit Suid-Afrika in ’n toestand van relatief vreedsame bestaan, veral vergeleke met die krisis in die Midde-Ooste.
Daar is sekerlik mense wat dit sal bevraagteken met stellings dat daar ’n oorlog teen wit mense tans in SA gevoer word. Ek is seker ons het al almal die vraag: “maar wat dan van plaasmoord?” raakgeloop iewers aanlyn waar ons onsself al meer bevind. Net om die perspektief aan die situasie te verleen: In Palestina het daar in minder as twee maande meer onskuldige Palestynse kinders wreed gesterf as die getal wit boere wat die afgelope 10 jaar in SA vermoor is.
Plaasmoord is ’n ontsettende hartseer tragedie wat ten sterkste veroordeel moet word. So ook alle moord, ten spyte van die kleur van die slagoffer. Die moordsyfer in Suid-Afrika is onrusbarend en ongeoorloof, maar die situasie is geensins ’n oorlogstoestand vergelykbaar met talle oorloë in lande soos Oekraïne en Israel/Palestina, Burkina Faso, Afghanistan, Soedan, Jemen en ander nie.
Suid-Afrika is ook heelwat meer vreedsaam vergelykbaar met ’n Suid-Afrika wat kon gewees het as ons nie die pad van versoening geloop het nie. Stel jouself vir ’n oomblik voor: ons wit kinders en broers opgeroep na ’n weermag in aanslag teen ons swart en bruin broeders. Kinders in ons eie land voor die voet afgemaai om ’n wit minderheidsregering vandag nog in mag te hou. Hoe lank sou daai lys van gestorwe soldate, seuns van treurende moeders, nie gewees het nie? Die SAUK-nuus van ouds sou weereens gemaak het asof bruin en swart kinders wat uitmekaar geskiet is, se stukkende liggame en hul moeders se pyn niks beteken nie.
Fritz Gaum het verlede week hier in Weekliks met briljant genuanseerde argumente uitgelê dat beide Suid-Afrika asook Israel/Palestina se bevolkings so vermeng is dat dit nie werklik logies sin maak dat ’n land met so ’n “roereier”-bevolking net deur een groep van daardie bevolking regeer word nie. Dit was nie in Suid-Afrika volhoubaar nie en, gemeet aan die geweld, duidelik ook nie in Israel/Palestina volhoubaar nie.
Daar word tans met geweld teen die Israeliese apartheidsregering met, in Joodse professor Yeshayahu Leibowitz se woorde, “Judeo-Nazi”-eienskappe (Prof. Leibowitz: There are Judeo-Nazis. Israel Represents the Darkness of a State Body.) geprotesteer. Israel het direk na die 7 Oktober-fiasko simpatie en ondersteuning van so te sê die hele wêreld geniet. Simpatie wat hulle dadelik gaan deponeer het by die vergeldingsbank deur ’n moorddadige aanslag op Gaza. Nie net Hamas nie. Die hele Gaza is in die spervuur. Bernie Sanders het verlede week in die Amerikaanse Senaat genoem dat 70% van die slagoffers vroue en kinders is. Teen Woensdag 17 Januarie 2024 was die dodetal meer as 24 000. Dus 20 keer meer sterftes as op 7 Oktober, en daai syfer klim tans daagliks met 250+.
Maar soos Willy Mason in sy lied “Simple Town” sing: “Death is easy to ignore when its numbers on a screen.” Dit is heeltemal te maklik om in syfers oor mense met tasbare wense, drome, gevoelens, aspirasies, kinders en familie te dink. Syfers laat ons vergeet van die siele wat die getalle verteenwoordig. Ons, die mensdom as ’n spesie, kan beter as dit doen. Ons hoef nie Bybelse uitkomste na te streef nie, veral nie verdraaiings daarvan nie. Dit sal lei tot Armageddon. Ek weet daar is groot groepe mense wat Sionisme ondersteun, juis omdat dit op die ou end gaan lei na die einde van die aarde waarna hulle so reikhalsend uitsien. Vader weet hoekom hulle dit so najaag. Ek wil nog graag my kleinkinders ontmoet.
Intussen word daardie simpatie wat Israel geniet het, al minder en minder. In selfs Westerse, pro-Israel-lande groei die optogte. In Washington DC is die geraamde getal in die honderde duisende mense waartydens Biden uitgekryt is as aandadig en ’n oorlogsmisdadiger. Nie wat jy wil hoor voor ’n belangrike verkiesing nie. In die Ooste is daai simpatie lankal op en lande soos Jemen het alreeds begin oorlog voer teen Israel. Dis moeilik om te sien dat daar nie een of ander tyd ’n aanval op Israel gaan plaasvind wat die 7 Oktober-dodetal sal verdwerg nie. Die waansinnigheid is alreeds verby die brandpunt en moet eenvoudig end kry.
Om ’n werkbare langtermynoplossing te vind, moet ons na die ware oorsaak van die hele probleem kyk.
Een van die resultate van hierdie ongelooflike monumentale stap van Suid-Afrika om die internasionale verhoog te betree, is die toetrede van nog ander bevolkings met hul eie verhale. Die Nama van Namibië staan saam met Suid-Afrika. Die volksmoord wat Duitsland in Namibië gepleeg het, en wat vir jare der jare geïgnoreer en onder die mat gevee is, is weereens onder die soeklig. Wat maak dit so maklik vir een nasie om te dink dat ’n ander volk minder as mens en dus uitwisbaar is? Gee hul godsdiens hul daai reg? “Hoe kan hulle ’n siel hê, hulle glo dan nie in my God nie? Nooit eers van hom gehoor nie. My God sal my nie straf as ek hulle vermoor nie.”
Daar is in sekere kringe ’n kollektiewe blindheid vir die menswees van sekere groepe mense. Asof net wit siele sielswaardig is. Histories gesproke is Engeland, Amerika, Australië, Europeërs, jy weet, wit lande, wat die laaste jare in die Weste die onderdrukking doen. Ondersoek gerus die demografie van lande/leierskap wat goed soos Slawerny, Kolonialisme, Apartheid, Nasionalisme, Demokrasie vir Een Soort (SKANDES) veroorsaak. Palestynse siele geniet doodeenvoudig nie dieselfde aansien in die oë van die Westerse wêreld nie, maar duidelik van selfs nog minder waarde as geen in die oë van Israel se owerhede.
Verlede week wals Suid-Afrika by die Internasionale Hof in soos ’n wafferse Nelson Mandela uit die dood en sê: “Never Again!” Never again apartheid means never again Apartheid anywhere. Dis hoekom dit legendaries en histories korrek is dat dit Suid-Afrika moet wees wat die saak voor die Internasionale Hof moes kom stel het. Mense wat gely het onder apartheid sien die gevaartekens as dit met ander gebeur. Suid-Afrika is die land wat die menswaardigheid van die verrinneweerde mens in puin raaksien en sê: enige kind wat ly, is my kind wat ly. Sy pa is my broer, elke ma is almal se ma. Ons is almal mense. Ons kom almal van dieselfde plek. Daarom is dit Suid-Afrika wat vir die wêreld sê: haai, wat maak julle? Daar is mense onder al daai bomme!
Ek voel Suid-Afrika fouteer deur te dink dat ’n twee-staat-oplossing moontlik is, veral as een van daardie state al die hulpbronne bestuur, maar desnieteenstaande, in die groter prentjie is Suid-Afrika self, met al haar kraampyne, die voorbeeld van ’n oplossing. Na 27 jaar stap Nelson Mandela uit die tronk, die presidentskap in en sê: kom ons probeer ’n nuwe ding, kom ons probeer vergifnis. Na jare se mishandeling is sy antwoord, vergifnis.
Hierdie oorlog is die uitbarsting van ’n wond wat lankal sweer. Dog bly dit die grond wat talle mense hulle tuiste noem. Die verdelende mure moet af. Dit moet een land word.
Kan daai nuwe land Israel wees? Nie as langtermynvrede die doel is nie. Israel het deur hul minagting van ander lewens gewys dat hulle nie die waardige regering kan wees om almal te dien nie. Die vertroue en liefde ontbreek, of liewer, die haat is verby kookpunt. Ook gegewe hoe hulle tot stand gekom het: ’n getraumatiseerde volk. Slagoffers van die aaklige karma van Nazisme. Verwese siele sonder heenkome wat soos kernafval Midde-Ooste toe gepos is, net om uit te vind daar woon klaar iemand op die land wat aan hul beloof is. Volg daardie prentjie ’n denkbeeldige toekoms in, is dit enigsins snaaks dat wat gebeur, nou gebeur? Israel het moontlik sy eie einde bestem deur die volksmoord wat hy tans pleeg.
Mense wil dit nie indink nie, want Israel verteenwoordig iets vir hul godsdiens. Maar te veel keer op aarde is bewys dat wanneer godsdiens gebruik word om mense te regeer, volg die identifisering van die “ander” en daarna onderdrukking en ongelykheid, wat die kruitvat en vlam is vir geweld, onrus en selfs nou hierdie oorlog. Ons moet vrede maak, die hele mensdom met mekaar, onder mekaar, sodat ons almal vryheid en vrede kan geniet om in ons eie huise godsdiens te beoefen, of nie, weg van die openbare ruimte. En dis alles moontlik in teorie.
Voor die hand liggend is dat vir ’n werkbare oplossing moet:
Die land word een.
Gelyke burgerskap vir almal.
Daar kan dan gestem word vir ’n nuwe naam, nuwe regering, nuwe alles. Demokratiese besluite.
Die regering MOET sekulêr wees. As God wil wen, moet God soos enige ander party in persoon inskryf vir die verkiesing. Hou God uit die raadsaal. Dit geld vir almal se gode.
Almal moet saamleef en hul lewens saam regeer, hulpbronne deel, ens.
Ek spring jou voor, ek glo al hierdie bogenoemde ideale is wensdenkery en super-onrealisties om te bereik, maar dis my tafelminimum as jy my vra wat nodig is om langtermynvrede te maak. Dog, elke kompromie wat op daardie lysie gemaak word, boet so bietjie van daai gewenste vrede in.
Asof ek nie vir al te veel vra nie, wil ek ook die volgende by my persoonlike wenslysie aanheg:
Amerika moet ophou om die Midde-Ooste soos ’n ysterkoei te melk om sy wapenindustrie geolie te hou.
Duitsland moet ophou Israel ondersteun en help deur onthuisde Palestyne te huisves. Dis die minste wat Duitsland kan doen met hul ideologiese skuldlas, kwynende bevolking en groot leë huise, bouvernuf en vindingryke maniere om mense aan die werk te kry.
So ook al die ander lande wat Jode na die Nazi’s se slagpale help lei het. Frankryk, Nederland, dis iets wat julle kan doen om die pyn te help verlig. Elke land met goeie wil kan help om mense in te neem. Almal, behalwe asseblief nie Amerika nie. Daardie land is te gevaarlik nou, hulle het al die wapens in die wêreld, moerse verdeeldheid, ’n minagting van bruin mense onder geledere, en ’n geskiedenis van mekaar afmaai. Hierdie mense is deur genoeg!
As Israelis en Palestyne maar net liewer van Suid-Afrika se geskiedenis kon leer, in plaas van die Nazi’s, Hamas en die Sionistiese Joodse terroriste onderskeidelik, dan sou apartheid tussen Jode en Palestyne opgehef kon word. Nasiebou sou kon geskied in die gebied. Natuurlik nie sonder stampe en stote nie, maar een nasie met verskillende groepe wat in vrede saamleef.
Daar was 'n tyd toe 'n leuen nog 'n leuen was. Jy kon iemand daarvan beskuldig, hy kon dit ontken, en die stryd het voortgegaan. Die waarheid was die grond waarop ons gestaan het – selfs as ons dit nie altyd kon sien nie, het ons geweet dit is daar.
Trump het dit verander.
Nie omdat hy gelieg het nie – politici lieg al van die begin van tyd. Hy het iets diepers gedoen. Hy het soveel stellings as "waarheid" voorgehou wat onmoontlik waar kon wees, so dikwels, so blatant, dat die aanval nie meer op die feite gerig was nie, maar op die moontlikheid van feite self. Die vraag was nie meer "is hy besig om te lieg nie?" nie. Dit was "hoe kan enigiemand nog weet wat waar is?"
Dis die skuif. En dis 'n skuif wat gewerk het.
"Alternative facts" was nie net 'n ongelukkige frase nie. Dit was 'n program. Dit het gesê: daar is nie een werklikheid nie. Daar is jou waarheid en my waarheid. En as jy nie myne aanvaar nie, is jy nie net verkeerd nie – jy is partydig, jy is bevooroordeeld, jy is deel van die probleem.
En mense het dit gesluk. Nie omdat hulle dom is nie – hoewel Trump self gesê het hy hou van die "undereducated" – maar omdat dit makliker is om te glo dat niks waar is nie, as om te erken dat jy vir jare lank vir 'n leuenaar geglo het.
Dit is waar die verdeeldheid ontstaan. Nie tussen links en regs nie. Nie tussen arm en ryk nie. Tussen mense wat die waarheid nog na waarde ag, en mense wat bereid is om dit onder die bus te gooi om hul man te verdedig. 'n Mens wat die waarheid ernstig opneem, kan nie hierdie logika kleinkry nie. Jy kan nie 'n debat voer met iemand wat nie omgee of hy reg is nie – wat net wil wen nie. En wanneer die een kant nie waarheid na waarde ag nie, is "beide kante insien" nie 'n deug nie. Dit is 'n mors van tyd.
Maar hier is die ding. Die waarheid is nie vernietig nie. Dit kan nie vernietig word nie.
Wat aangeval is, is ons verhouding met die werklikheid. Ons vertroue in ons eie oordeel. Ons vermoë om te onderskei. Ons geloof dat daar iets is om te onderskei.
Die waarheid is voos. Dit skree nie. Dit dwing jou nie. Dit smeek nie. Dit staan nie op 'n verhoog en verkondig homself nie. Dit is net daar. Stil. Onopvallend. Onvernietigbaar.
Jy kan dit ignoreer. Jy kan dit verdraai. Jy kan dit begrawe onder 'n duisend leuens. Jy kan mense oortuig dat dit nie bestaan nie. Maar jy kan dit nie uitwis nie. Want dit is nie afhanklik van jou erkenning nie. Dit is nie 'n sosiale konstruk wat verdwyn as niemand meer daaraan glo nie. Dit is nie 'n stem wat stil word as jy dit doodmaak nie.
Die waarheid is nie dieselfde as ons toegang tot waarheid nie. Ons kan ons toegang verloor. Ons kan in 'n toestand leef waar ons nie meer weet wat waar is nie. Maar dit beteken nie waarheid is weg nie. Dit beteken ons is weg.
Die swaartekrag het nie verdwyn toe mense geglo het die aarde is plat nie. Die feit dat mense doodgaan het nie verander toe mense geglo het hulle is onsterflik nie. Die werklikheid het nie gekrimp toe ons dit ontken het nie. Dit staan steeds daar.
En dit is hoekom die aanval op waarheid nie net 'n intellektuele fout is nie. Dit is 'n morele misdaad. Want dit beroof mense van hul verhouding met die werklikheid. En sonder daardie verhouding is daar geen geregtigheid, geen verantwoording, geen gemeenskap nie.
Kom ons wees eerlik. Kom ons trek een vir een die verskonings af.
Hy is 'n besigheidsman – hy sal die ekonomie laat groei. Wel, hy het $431 miljoen van sy pa geërf en dit stelselmatig verloor. Hy is 'n swak besigheidsman. Maar dit is nie eers die punt nie.
Hy sal korrupsie vernietig – hy kom nie van die regering af nie. Wel, hy het meer korrupsie gebring as enigiemand voor hom. Gerespekteerde bronne meen hy is reeds die mees korrupte president in Amerika se geskiedenis. Maar dit is nie eers die punt nie.
Hy is 'n sterk leier – hy sê wat hy dink. Wel, hy sê wat hy dink die skare wil hoor. Hy het geen kern nie. Hy is 'n leë vat wat weerklink met wat ook al die dag se behoefte is. Maar dit is nie eers die punt nie.
Wat bly oor?
Rassisme.
Hy is die kandidaat wat rassisme genormaliseer het. Hy is die kandidaat wat rassiste reg oor die wêreld – ook in Suid-Afrika – die vrymoedigheid gegee het om uit die skaduwee te tree en hulself in die middel van die debat te posisioneer.
In Suid-Afrika het dit 'n spesifieke vorm aangeneem.
Vir jare ná apartheid was die rassiste effe stil. Dis te verstane. Apartheid is 'n onverdedigbare misdaad teen die mensdom. Jy kan dit nie verdedig nie. Jy kan dit nie regverdig nie. Jy kan dit nie wegpraat nie. So jy bly stil. Jy wag.
En toe kom Trump. En skielik het hulle 'n stem. Nie 'n stem wat apartheid verdedig nie – hulle is slimmer as dit. Hulle praat van "selfbeskikking". Van "self governance". Van "eie gemeenskappe". Van "ons moet ons eie mense eerste help".
Maar as jy die ongesegde sinne bylees, wat beteken dit?
"Selfbeskikking" – vir wie? "Self governance" – oor watter gebied? "Eie gemeenskappe" – wie is in, wie is uit?
Hulle is slim genoeg om dit nie te sê nie. Maar die waarheid is: hulle bedoel wit mense moet ongehinderd deur die ANC hul eie regerings hê. Dis apartheid in nuwe klere. Dis dieselfde struktuur, dieselfde logika, dieselfde uitsluiting – net met 'n ander naam.
En wanneer hulle beskuldig word van terughunkering na die verlede, sê hulle: nee, ons kyk juis na die toekoms. Dis 'n toutologie. Niks in die wêreld sal ooit presies wees soos dit was nie. Maar jy kan steeds skuldig wees deur dieselfde strukture weer op die been te bring – veral as jy gehelp word om dit te doen.
Die onlangse Witkruis-projekte in Washington DC wys dit skreiend. Geweld teen wit mense moet prioriteitsmisdaad wees in die oë van almal. "All lives matter, but black deaths don't matter." Dit is nie 'n kreet vir geregtigheid nie. Dit is 'n kreet vir aandag. Dit is 'n kreet vir mag. Dit is 'n kreet wat sê: ons is die ware slagoffers, ons is die ware mense wie se lewens tel.
En so het die debat so ver regs geskuif dat ons lank sal moet teenstaan net om die gedagte dat almal in Suid-Afrika se lewens belangrik is, weer te normaliseer.
In wit groeperinge het iets bereik wat Malcolm Gladwell 'n "tipping point" sou noem. Hulle gee nie meer om om deel van "almal" te wees nie. Wit enklawes lyk al hoe meer na die oplossing. Dis nie die posisie van alle Afrikaners nie – inteendeel, die groep Afrikaners vir SA (AvSA) staan daardie posisie teen omdat hulle kan sien die antwoord op ANC-korrupsie is nie om terug te keer na apartheid nie. Die antwoord is om met alle Suid-Afrikaners saam te staan en 'n beter regering en beter bestuur in die land oor die algemeen te bewerkstellig.
Maar dit bring ons terug by die waarheid. En die waarheid is dat rassisme steeds sterk is in Suid-Afrika. Daar is mense wat so ver heen is dat logika nie meer vir hulle sin maak nie. Hulle wil nie antwoorde hê nie. Hulle koester hul haat. En Trump het gekom soos 'n wit ridder op 'n perd en hulle laat voel hulle is geregtig om rassisties te wees.
Dis die nuwe normaal – wat dit glad nie is nie. Hulle is net te kortsigtig om te sien die wiel gaan weer draai.
Een dag gaan hierdie Trump-presidentskap verby wees.
Dan sit ons in Suid-Afrika, goddank, met 'n rassistiese minderheid wat hulself mooi ontbloot het ná 30 jaar se relatiewe stilte. Dis nou die realiteit. En op 'n manier is selfs húlle beter af dat Suid-Afrika 'n demokrasie is en dat hulle nie beheer oor die land het nie – anders was ons weer terug by 'n rasse-oorlog.
Die waarheid word gereeld aangeval. Dit word verdraai, begrawe, ontken. Maar niemand kan die feit vernietig dat die rassiste in Suid-Afrika die minderheid is nie. Niemand kan die feit vernietig dat die meeste mense in hierdie land dit wil sien sukses bereik nie. Niemand kan die feit vernietig dat daar mense is – swart, wit, bruin, van alle kante – wat saam wil staan vir 'n beter toekoms nie.
Dit is hoekom Suid-Afrika 'n blink toekoms het ten spyte van sy probleme.
Nie omdat die waarheid gewen het nie. Nie omdat die rassiste verdwyn het nie. Maar omdat die waarheid onvernietigbaar is. Dit staan steeds daar. Voos. Stil. Onopvallend. En dit wag vir ons om terug te keer.
Die vraag is nie of die waarheid gaan oorleef nie. Dit gaan oorleef. Dit het al oorleef. Die vraag is of ons dit gaan herken as ons dit sien. Of ons bereid is om ons verhouding met die werklikheid te herstel. Of ons die moed het om te sê: hierdie land is vir almal. Nie net vir sommige nie. Almal.
Dis nie 'n maklike pad nie. Dit verg moed, geduld, en nederigheid. Maar dit is die enigste pad wat vooruit lei.
Die waarheid is voos, maar onvernietigbaar. En dis die enigste ding waarop ons kan bou.
Ek los jou met een van die beste Afrikaanse bands waarvan jy nog nooit se liedjie "Liggie vir Afrika" - deur Die Heldehttps://youtu.be/k6ojNg5JuJQ?si=iCNA5KfqUrNRCmyX
Saterdag 24 Januarie 2026 | 13:00–18:00
Flagstone Wine, Paardevlei (Strand)
Afrikaanse musiek, goeie wyn en ’n stewige dosis rock-’n-roll: so vier ons Akkedis se verjaarsdag met ’n unieke Afrikaanse musiekfees by Flagstone Wine in Paardevlei.
Die dag se program bring van die land se mees geliefde en invloedryke Afrikaanse kunstenaars saam:
Die Kaalkop Waarheid is vir baie kenners die goue standaard van oorspronklike Afrikaanse folk. Die Pretoria-gebore groep bestaan uit Nardus du Plooy (liedjieskrywer), Christo Strauss (mandolien), Hanru Niemand (banjo), George Rautenbach (kitaar) en Christo Groenewald (kontrabas).
Hul lied In My Lewe is reeds miljoene kere gestroom, en met SAMA-nominasies en jarelange sukses agter die rug, stoom DKW steeds voort—soos hul treffer Wegholtrein.
Koos Kombuis beskryf Churchil as: “My gunsteling-rap-ster.”
Churchil maak Afrikaanse rap koel—op ’n Kaapse manier. Hy bewys jy hoef nie soos Amerika te klink om kwaai te kletsrym nie; ons eie taal en styl is meer as genoeg.
Arthur en Rudi, die Helderberg se bekendste tweeling sedert mense kan onthou, is sinoniem met Afrikaanse rock. Akkedis bring al dekades lank die ruk-en-rol—en dié fees is geen uitsondering nie. Hierdie keer vier ons hul 102 jaar saam met ’n behoorlike rock-verjaarsdag.
Hanru Niemand is ’n veelsydige sanger-liedjieskrywer uit die Boland wat sedert 2003 stil-stil ’n kultus-aanhang opgebou het. Sy werk het oor byna twee dekades musiekfynproewers van die Kaap tot in die Noorde bekoor, en is selfs reeds in Fins en Russies vertaal vir internasionale gehore.
Die Hotel Henry is ’n nuwe alternatiewe Afrikaanse musiekprojek deur Henry Cloete, skrywer en musikant van Stellenbosch. In hierdie hotel is daar altyd plek vir teenpole: komedie en tragedie, drama en waansin, geterg en getob. Die Henry Hotel se musiek beweeg vrylik tussen liriese introspeksie en rou eerlikheid, en bied ’n unieke, verhalende klank wat perfek tuis is by ’n fees waar Afrikaanse musiek in al sy vorme gevier word.
Jackie en Riku Lätti bring die gees van Die Wasgoedlyn na die verhoog. Riku is bekend vir liedjies soos Hoofstroom, Op die Maan en Smoorverlief, en het saam met Die Wasgoedlyn dosyne albums opgeneem. Die Wasgoedlyn bied ’n platform vir alternatiewe Afrikaanse musiek en verbind kunstenaars oor generasies—van David Kramer en Anton Goosen tot Koos Kombuis, Die Kaalkop Waarheid en Akkedis.
Die fees vind plaas by Flagstone Wine, waar wyn en musiek vanselfsprekend hand aan hand gaan.
Kom vier saam ’n verjaarsdag, ’n nalatenskap en Afrikaanse musiek op sy beste.
Riku Lätti is die dryfkrag agter Latrix Digital, ’n ontwikkelingshuis wat fokus op slim, robuuste en doelgerigte webwerwe.
Hy het onder andere webwerwe gebou soos taalhuis.co.za, diekoerant.online, diepunt.co.za, diemens.co.za en diegewete.co.za – elk met ’n unieke identiteit en funksionaliteit.
Daarbenewens het hy ook projekte voltooi vir uiteenlopende kliënte soos gertvloknel.co.za, rianmalan.co.za, avsa.net.za, digitalealexandrie.co.za en dieskrywer.co.za.
Sy benadering tot webontwikkeling is diep geïntegreerd: hy bou databasisgedrewe stelsels wat nie net as webwerwe funksioneer nie, maar as volledige platforms waarmee jy jou inhoud, gebruikers en organisasie kan bestuur. Of jy nou ’n kunstenaar is wat jou werk wil vertoon, of ’n organisasie wat komplekse prosesse moet hanteer – Riku ontwerp oplossings wat saam met jou groei.
Met ’n sterk fokus op eenvoud, funksionaliteit en estetika, bied Latrix Digital ’n persoonlike, betroubare en kreatiewe diens wat tegnologie en storievertelling bymekaar bring.
Riku Lätti is ’n ervare en intuïtiewe skrywer wat oor ’n wye spektrum van genres werk – van fiksie en kinderboeke tot politieke en filosofiese besinning, poësie en essays. Sy skryfwerk word gekenmerk deur ’n sterk stem, insiggewende perspektiewe en ’n vermoë om komplekse idees toeganklik en boeiend te maak.
As redakteur van Die Koerant het hy nie net ’n fyn oog vir taal en struktuur nie, maar ook ’n diep begrip van wat lesers raak en betrek. Hy kan help met die ontwikkeling van idees, die skryf van oorspronklike inhoud, en die verfyning van bestaande tekste – altyd met respek vir die unieke stem van die projek of skrywer.
Of dit nou gaan oor ’n kortverhaal, ’n kinderboek, ’n opinieartikel of ’n diepgaande essay, bring Riku ’n kombinasie van kreatiwiteit, intellektuele diepte en praktiese ervaring na elke stuk. Hy werk gemaklik alleen of in samewerking, en bied ’n professionele, deurdagte benadering tot enige skryfprojek.
Riku Lätti is ’n gevestigde stem in die Suid-Afrikaanse musieklandskap, veral bekend vir sy werk met Wasgoedlyn. Sy musiek beweeg tussen genres en style, maar bly altyd gewortel in eerlikheid en storievertelling – met lirieke wat dikwels persoonlik, filosofies en soms speels is.
Oor die jare het sy optredes ’n reputasie opgebou vir hul opregtheid en die vermoë om ’n gehoor stil te maak en in te trek. Daar is ’n rou, onopgesmukte kwaliteit aan sy spel en stem wat dit laat voel asof elke lied spesifiek vir daardie oomblik geskep word. Kritici en gehore het dikwels gewys op die unieke balans in sy werk: tegelyk broos en kragtig, eenvoudig en diep.
As musikant en liedjieskrywer bring hy nie net tegniese vaardigheid nie, maar ook ’n sterk artistieke visie. Sy ervaring as vervaardiger en multi-instrumentalis versterk sy vermoë om klankwêrelde te skep wat beide intiem en ryk is. Of op verhoog of in die ateljee, bly Riku Lätti se werk gefokus op wat saak maak: eerlike musiek wat iets werklik sê.
Die samewerking tussen Laurinda Hofmeyr en Riku Lätti het een van daardie besondere oomblikke in Afrikaanse musiek geskep waar twee uiteenlopende stemme en wêrelde bymekaar gekom het. Uit hierdie kreatiewe ontmoeting het ’n verhoogproduksie by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees ontstaan wat later ook die album Wasgoedlyn voortgebring het – ’n projek wat met warmte, humor en fyn menslikheid na die alledaagse lewe kyk. Die vertoning het sy ontstaan gehad in ’n gedeelde liefde vir stories en liedjies wat uit die gewone lewe spruit. Laurinda Hofmeyr, bekend vir haar liriese interpretasies van Afrikaanse digkuns en haar elegante musikale styl, het in hierdie projek ’n nuwe kant van haarself gewys deur saam met Riku Lätti se meer ruwe, alternatiewe en introspektiewe liedskryfwerk te werk. Lätti, ’n musikant en storieverteller wat dikwels die randfigure, die alledaagse ironie en die menslike broosheid ondersoek, het ’n natuurlike kontrapunt gevorm vir Hofmeyr se delikate musikaliteit. Die titel “Wasgoedlyn” het as ’n metafoor vir die vertoning gedien: soos klere wat op ’n wasgoedlyn hang, word mense se stories, geheime, vreugdes en klein skandes soms in die son uitgehang. Die program het ’n reeks liedjies en vertellings ingesluit wat die humor, melancholie en poësie van gewone Suid-Afrikaanse lewens vasvang. Die musiek het gewissel van intieme ballades tot ligte, speelse oomblikke waar die twee kunstenaars se uiteenlopende style mekaar verrassend goed aanvul. Die sukses van die verhoogproduksie het uiteindelik gelei tot die opname van die album “Wasgoedlyn”, waarin baie van die liedjies en temas van die vertoning vasgelê is. Die album dra die atmosfeer van die teaterervaring: naby, persoonlik en storiegedrewe. Die liedjies is dikwels minimalisties verwerk, sodat die fokus op die lirieke, die stemme en die emosionele resonansie van die stories bly. Vir beide kunstenaars het die projek ’n besonderse plek in hul loopbane ingeneem. Vir Hofmeyr was dit ’n geleentheid om haarself in ’n meer narratiewe, informele ruimte te bevind; vir Lätti het dit ’n nuwe gehoor aan sy werk blootgestel. Saam het hulle ’n produksie geskep wat die grense tussen kabaret, folk, poësie en storievertelling vervaag het. “Wasgoedlyn” bly ’n voorbeeld van hoe Afrikaanse musiek en teater kan saamvloei om iets intiem en herkenbaar te skep – ’n artistieke samewerking waarin twee sterk individuele stemme mekaar nie oorheers nie, maar juis aanvul. Soos ’n wasgoedlyn vol klere in die wind, het die projek ’n versameling stories geword wat in die lig gehang is: eenvoudig, eerlik en menslik.
Janneman in die Diereryk (2011) is Riku Lätti se eerste volledige kinderalbum, maar om dit bloot só te beskryf, doen dit tekort. Dis 'n bundel liedjies en verhale waarin diere, woude en kinders mekaar ontmoet op die plek waar verbeelding en waarheid oorvleuel. Die album herinner aan die ou tradisie van fabels: stories wat kinders laat glimlag, maar terselfdertyd volwassenes uitnooi om weer met nuwe oë na die wêreld te kyk.
Deur karakters soos Oupa Uil, Koning Leeu, Skildpad en die onstuimige Janneman word vrae gevra oor ons verhouding met die natuur, oor verantwoordelikheid, vryheid en die gevolge van ons dade. Wanneer die oerwoud verdwyn en die diere hulself in die stad bevind, word die grens tussen fantasie en werklikheid doelbewus vaag.
Soos in baie van Lätti se werk is die musiek tegelyk speels en ernstig. Die melodieë is toeganklik genoeg vir jong luisteraars, maar die lirieke dra temas wat saam met die luisteraar kan groei. Janneman in die Diereryk is uiteindelik 'n album oor verwondering—en oor die hoop dat ons, al raak ons groot, nooit die vermoë verloor om die stemme van die diere te hoor nie.
Aan’t Sterre Tel is ’n album deur die Suid-Afrikaanse sanger-liedjieskrywer Riku Lätti, vrygestel in 2004 en beskou as een van sy mees volwasse en musikaal gedifferensieerde werke. Die album het hoogs gekritiseer en gevier om sy poëtiese lirieke, stilistiese rykdom en kreatiewe durf in Afrikaans-taal musiek.
Die titel Aan’t Sterre Tel roep ’n beeld van introspeksie en verwondering op — soos om na die sterre te kyk en betekenis te soek. Tematies wissel die album tussen persoonlike refleksies oor liefde en verhoudings, tot sosiale en politieke kommentaar oor dié tyd se wêreldgebeure, soos in snitte wat figure soos Bush en Osama bin Laden aanraak.
Musikaal is die album meer volwasse en gekonsolideerd as vroeëre werke van Lätti, met invloede wat wissel tussen akoestiese, jazz-invloed, pop en soniese eksperimente wat soms herinner aan internasionale alternatiewe klanke soos Coldplay of Radiohead — maar steeds met ’n unieke Afrikaans-taal stem.
Dit bevat 13 oorspronklike snitte, waarvan sommige duette en samewerking met ander bekende Suid-Afrikaanse kunstenaars bevat. Die album het die GMT (Geraas Musiektoekenning) vir Beste Manlike Vocal gewen, wat Riku se status as liedjieskrywer en uitvoerende verder bevestig het.
🎤 Musiekstyl & Tema’sOp Aan’t Sterre Tel vind jy temas soos:
Volgens beskikbare inligting wat saamgestel is uit gerespekteerde bronne, sluit die musikante wat op hierdie album gespeel het (benewens Riku Lätti self) die volgende in:
Musikante en Samewerkende Kunstenaar bydraes:
Gasteoptredes / Duette op spesifieke snitte:
Die film Abraham het in 2015 verskyn en word beskou as Jans Rautenbach se laaste groot werk. Die storie speel af in landelike Kannaland en handel oor ’n arm beeldhouer wat probeer oorleef en sy gesin onderhou.
Riku Lätti het die volledige oorspronklike klankbaan geskryf en opgeneem. Volgens beskrywings van die film en soundtrack is die musiek doelbewus op plek in die Karoo opgeneem om die landskap en emosionele wêreld van die film eg vas te vang. Die instrumentasie en style is beïnvloed deur plaaslike folk-, riel- en Karoo-klanke.
Kritiese ontvangsDie film én die musiek is sterk geloof. Op Lätti se amptelike webwerf word filmkritikus Daniel Dercksen aangehaal wat Abraham beskryf as:
“a profound and consummate masterwork”
Die musiek word beskryf as ’n “evocative music score” wat die emosionele landskap van die karakters dra.
Styl van die soundtrackDie album voel minder soos ’n kommersiële popplaat en meer soos ’n filmiese Karoo-reis — baie atmosferies, introspektief en organies. Die snitte gebruik dikwels akoestiese instrumente, herhalende temas en minimalistiese teksture om die film se stilte, droogte en geestelike temas te versterk.
Van die bekendste snitte sluit in:
Die soundtrack is steeds op stroomdienste beskikbaar:
Interessant genoeg noem verskeie bronne dat die musiek oorspronklik deur Die Wasgoedlyn versprei is.
Daar is ook ’n groter kultus-aanhang rondom Riku Lätti se lirieke en filmwerk in Afrikaanse alternatiewe musiekkringe. Op Reddit het gebruikers hom onlangs beskryf as een van die meer “digterlike” Afrikaanse liedjieskrywers.
