En nou woon jy tussen die sterre in daardie ballingskap buite woorde of taalsisteme soekend na die stil punt van die aarde. (Joan Hambidge) In memoriam Johann de Lange verskyn ʼn jaar na die dood van Johann de Lange, een van Afrikaans se grootste digters. Dit is ʼn hibriede boek: in prosa en in poësie bring twee van De Lange se jarelange vriende op unieke wyse aan hom hulde. In Op pad met Johann de Lange, neem Johann Lodewyk Marais sy jarelange vriendskap met De Lange in oënskou. ʼn Relatief onbekende kant van die digter word in enkele essays en korter stukke geskets. Interessante feite oor digtersvriende en -kennisse wat in sy lewe ʼn rol gespeel het, soos Koos Prinsloo, Harry Kalmer, Theunis Engelbrecht, Sheila Cussons en Wilma Stockenström verruim die teks. Eenvoudig dog aangrypend roep Marais hulle gesprekke oor bykans ʼn leeftyd in herinnering – oor die digkuns, die letterkunde en veral De Lange se invloed op sy eie poëtika. Die afdeling Orfeus in die buitenste ruim bevat 42 elegiese gedigte deur Joan Hambidge – soms diep emosioneel, soms besinnend en ontstellend, geskoei op belewenisse, boeke, films, plekke en gebeure wat hulle saam geniet het. Haar gedigte is ryk aan simboliek, metafore en intertekste van veral De Lange en Van Wyk Louw. Johann de Lange was “gheselscap goet ende fijn”, so beskryf Johann Lodewyk Marais via die elegiese Egidiuslied sy gestorwe vriend. (Marlies Taljard)

ONDERTUSSEN Met Ondertussen verras Johann Lodewyk Marais die leser met diverse temas wat wissel tussen Oos -Vrystaatse jeugherinneringe; reise en belewenisse deur Afrika en Europa; liefdesvinjette en lykdigte. Die spreker in die verse word gids en getuie van die sirkelgange van verlede en hede en lei hy die leser deur verskeie stemminge: melancholie, sensualiteit, die verlange na liefde asook skerp humor. Marais is ’n digter van die oorwoë woord en dikwels word die spel met klank ingespan soos gesien in die sonore kwatryn, “Ou wyn”: In ’n welbedagte bottel rooiwyn op die tafel het skoon sonlig verskyn, want in elke druppel uit dié wingerd loop ’n geheime Bolandse tydlyn. Ondertussen is ’n evokatiewe bundel wat getuig van ’n berese, maar ook peinsende digterstem. Gisela Ullyatt, digter en letterkundedosent

Rietspruit is Afrikaans se voorste ekodigter se 15de digbundel. In Rietspruit verbind Marais landskap vernuftig aan jeugherinneringe, familieverhoudings en die sosiale milieu van ‘n plattelandse plaasgemeenskap. Hiervan getuig die duidelike verbande tussen emosionele impulse en landskap wat veral in gedigte oor die vader-seun-verhouding (as deel van wyer familieverwantskappe) duidelik blyk. In sommige landskapsverse is dit juis tasbaar sensuele (selfs erotiese) ervarings wat domineer: Jong vrou Ek kom naby jou, naby jou liggaam op die spruit se oewer, naby die brug; om my oor die gladde klippe te help, steek ek instinktief my hand uit na jou en ontdek hoe sinnelik ruik ’n vrou. Volgens prof. Alwyn Roux van Unisa is die leitmotief van die bundel die spreker se herinneringe aan hengel, wat ’n sentrale rol in die huishouding vertolk. Visvang het ook ’n belangrike band tussen die vader en seun bewerkstellig. Die mees intieme gedigte van die bundel is dié waar die verhouding tussen pa en seun vooropstaan. Ook is daar etlike voorbeelde wat die handel en wandel te midde van familieverhoudings uitbeeld. Tyd word dikwels vasgevang in die dinge self, soos in die beskrywing van die maak van aas. Plek word ook baie spesifi ek uitgebeeld, terwyl iets universeel daaruit voortvloei. Rietspruit is ’n digterlike herbesoek aan kinderdae met ’n herbeklemtoning van die belangrikheid van die natuur en word as sodanig ’n huldeblyk aan die verweefdheid van ons wêreld.

Sirkelgang is die skrywer/digter se 14de digbundel en verskyn toevallig 40 jaar ná sy debuutbundel. Volgens prof. Alwyn Roux van Unisa is Marais se nuutste digbundel ’n verbeeldingryke uitbreiding van sy poëtiese oeuvre. Dit spreek die kernkwessies van ons tyd op ’n ekologies-sensitiewe wyse aan in tegnies vaardige en beeldryke taal. By nadere ondersoek kom daar ’n indrukwekkende poëtiese struktuur uit die verse na vore, wat tegelykertyd intiem en universeel is, en só noukeurig geslyp is dat elke woord onmisbaar is. Hy debuteer in 1983 as digter en het veral as ekodigter bekend geword. Vir sy debuutbundel, Die somer is ’n dag oud (1983), het Marais die Ingrid Jonker-prys 1985 ontvang en vir Diorama (2010) is hy met die South African Literature Award for Poetry 2012 bekroon.