Gedeeltes XX–XXIII

Hrothgar het gespreek, die helm van die Scyldinge:
"Vra nie na vreugde nie! Die pyn is hernieu
vir die Deense volk. Dood is Aeschere,
die ouer broer van Yrmenlaf,
my wyse raadgewer en steun in die raad,
my skouermaat in die stryd van die geveg
toe krygers gebots en ons ons koppe beskerm het
en die everbeelde op die helms gekap het; so 'n roemryke held
moet elke edelman wees soos Aeschere was!
Maar hier in Heorot het die hand hom gedood
van 'n swerwende doodsgees. Ek weet nie waarheen
sy, trots op die prooi, haar pad geneem het,
versadig en bly. Sy het die vete gewreek
dat jy gisteraand, onverbiddelik,
Grendel in die grimmigste greep gedood het,
omdat hy so lank hierdie volgelinge van my
verniel en verwoes het. Beroof van sy lewe
het hy in die stryd geval. Nou kom 'n ander,
fel en wreed, om haar bloedverwant te wreek;
sy het ver gegaan in 'n bloedvete,
sodat menige dienaar wat ook al
in sy siel treur oor die ringdeler,
sal dink dit is die swaarste hartseer. Die hand lê laag
wat eens gewillig was om elke wens te vervul.
Die landbewoners hier en my volgelinge
wat in daardie dele woon, het ek hoor vertel
dat hulle soms so 'n paar gesien het,
magtige grensstappers wat oor die heide spook,
swerwende geeste: die een het gelyk,
so ver as my volk goed kon oordeel,
'n vrou te wees; en die ander, vervloek,
het in mansgedaante die ellendespoor
van die balling geloop, hoewel groter as 'n mens.
Grendel het hulle hom in lank vervloë dae genoem,
die volk van die land; sy vader het hulle nie geken nie,
ook geen broeisel wat vir hom gebore is
uit verraderlike geeste nie. Onbetree is hul tuiste;
by wolfkranse en winderige koppe spook hulle,
by vreeslike vleie, waar die stroom vloei
wat van die berge gly na die donker van die rotse,
'n onderaardse vloed. Dit is nie ver van hier nie,
in mylmaat gemeet, waar die meer hom uitstrek,
en daaroor hang die bevrore woud,
stewig gewortel, en oorskadu die golf.
Snags is daar 'n wonderlike, vreemde ding te sien:
vuur op die water. So wys het niemand geleef
van die mensekinders, om daardie dieptes te deursoek nie!
Nee, al sou die heideswerwer, deur honde gejaag,
die hert met sy trotse horings, daardie bos soek,
ver weggejaag, sal hy eerder sy dierbare lewe
op die oewer prysgee as om in te spring
en sy kop te verberg: dit is geen gelukkige plek nie!
Daarvandaan slaan die gewoel van die water op,
vaal na die hemel, wanneer die winde
bose storms aanblaas, en die lug word donker
en die hemel ween. Nou lê die hulp weer
by jou alleen! Die land ken jy nie,
die plek van vrees, waar jy daardie
sondebevlekte wese sal vind. Soek haar as jy durf!
Ek sal jou vir hierdie stryd beloon
met oeroue skatte, soos ek vroeër gedoen het,
met gedraaide goud, as jy terugkom."

Die krygers van destyds het helms gedra met beeldjies van 'n ever (die wilde slagtanddier van die Europese woude) daarop, wat hulle glo in die geveg beskerm het.

Beowulf het gespreek, die seun van Ecgtheow:
"Moenie treur nie, wyse man! Dit pas ons beter
om vriende te wreek as om hulle vrugteloos te betreur.
Elkeen van ons moet sy einde afwag
op die weë van die wêreld; laat dan wie kan, roem verwerf
voor die dood! As sy dae getel is,
is dit vir die kryger die waardigste lot.
Staan op, o rykswag! Laat ons dadelik ry
en die spoor van Grendel se moeder volg.
Geen hawe sal haar verberg nie – let op my belofte! –
nie die skoot van die veld of die beboste berg nie,
nie die bodem van die vloed nie, laat sy vlug waarheen sy wil!
Maar verdra u vandag met geduld,
soos ek glo u sal, elkeen van u smarte."
Die grysaard het opgespring: hy het God gedank,
die magtige Here, vir die man se dapper woorde.
Vir Hrothgar is gou 'n perd opgesaal,
'n ros met golwende maanhare. Die wyse vors
het statig gery; sy manne met skilde
het in getal gevolg. Die spore het gelei
langs die bosrand, wyd sigbaar,
'n pad oor die vlakte, waar sy gegaan en
die donker heide betree het; van die krygsmanne
het sy die dapperste en beste dood weggedra,
hom wat saam met Hrothgar die hofstede regeer het.
Toe het die edelgeborene verder gegaan
oor steil kranse en nou klowe,
smal deurgange en onbekende paaie,
loodregte koppe en die skuilplekke van die nikors.
Voorop het die koning gegaan, en 'n paar aan sy sy
van die wyser manne, om die paaie te verken,
totdat hy skielik die beboste heuwel gevind het
wat oor die grys rots hang,
'n treurige woud: die golwe daaronder
was met bloed gekleur. Die Deense manne
het smart in die siel gehad, en vir al die Scyldinge,
vir menige held, was dit swaar om te dra,
bitter vir die edelmanne, toe hulle Aeschere se kop
by die water op die voorland daar gevind het.
Die golwe het opgeborrel, die krygers het gesien,
warm van bloed; maar die horing het dikwels
'n dapper strydlied gesing. Die groep het gaan sit
en op die water slangagtige dinge gesien,
vreemde seedrake wat die diepte deursoek,
en nikors wat op die rotsrand van die kaap lê –
soos dié wat dikwels in die môre-uur
op die seilpad hul wrede jagtog onderneem –
en seeslange en monsters. Hulle het weggeskiet,
opgeswel en woes toe hulle daardie lied hoor,
die geskal van die oorlogshoring. Die wagter van die Geate
het toe met 'n pyl van sy boog een monster
van sy lewe en sy golfwerk beroof; in sy hart
het die skerp oorlogskag gegaan; in die water was dit
minder sterk in die swem, noudat die dood dit gegryp het.
Vinnig op die golwe is dit met everspiese, goed
gehaak en met weerhake, hard aangeval,
doodgemaak en op die landpunt uitgesleep,
die wonderlike golfswerwer. Die krygers het
die grusame gas bekyk.
Toe het Beowulf hom omgord
met krygsmalie, en nie oor sy lewe getreur nie.
Sy breë borsharnas, helder van kleure,
met die hand gevleg, moes die water toets;
goed kon dit die kryger se liggaam beskerm,
sodat die geveg tevergeefs teen sy bors sou breek
en 'n vyand se hand sy hart nie kon skaad nie.
En die blink helm wat sy kop beskerm het,
was bestem om die dieptes van die vloed te trotseer,
om deur die golfwerwel te gaan: dit was met kettings omwind,
met goud versier, soos in die dae van ouds
die wapensmid dit wonderlik gemaak het
en met everbeelde beset, sodat geen swaard,
in die geveg geswaai, daardie helm kon byt nie.
Ook was dit nie die minste van die magtige hulpmiddels
wat Hrothgar se woordvoerder in die nood aangebied het nie:
"Hrunting" het hulle die swaard met die gevest genoem,
verreweg die eerste van die oeroue erfstukke;
van yster was sy snykant, met gif deurets,
met strydbloed gehard; nooit het dit in die geveg gefaal
in die hand van 'n held wat dit gedra het,
wat bereid was om die gevaarpaaie te loop
na die vergaderplek van die vyand nie. Dit was nie die eerste keer
dat dit bestem was om 'n dapper taak te verrig nie.
Want hy het nie onthou nie, die seun van Ecglaf,
fors en sterk, die toespraak wat hy gemaak het
toe hy dronk was van wyn, noudat hy hierdie wapen
aan 'n sterker swaardvegter geleen het. Self het hy nie gedurf
om onder die gewoel van die water sy lewe te waag
as getroue volgeling nie. So het hy sy roem verloor,
die eer van edelmanne. Met die ander was dit nie so nie,
wat hom nou omgord het vir die grimmige stryd.

Nikors is watermonsters uit die ou Germaanse oorlewering.

Hrothgar se woordvoerder is Unferth, die seun van Ecglaf, wat Beowulf vroeër by die feesmaal in Heorot beledig het.

Beowulf het gespreek, die seun van Ecgtheow:
"Onthou, u geëerde nasaat van Healfdene,
goudvriend van die mense, nou ek op hierdie tog gaan,
wyse vors, wat eens gesê is:
as dit in u saak sou gebeur dat ek
my lewe verloor, sou u getrou bly
teenoor my, al het ek geval, in 'n vader se plek!
Wees u die beskermer van hierdie groep van my dienaars,
my krygsvriende, as die oorlog my gryp;
en die goeie geskenke wat u my gegee het,
geliefde Hrothgar, stuur dit aan Hygelac!
Die koning van Geatland kan aan die goud sien,
Hrethel se seun kan sien wanneer hy na die skat staar,
dat ek 'n vriend gekry het wat vir sy goedheid beroemd is,
en my verheug het solank ek kon in my juweelgewer.
En laat Unferth hierdie wonderlike swaard swaai,
die wyd geëerde edelman, hierdie kosbare erfstuk,
hard van snykant: met Hrunting soek ek
'n roemryke lot, of die Dood sal my neem."

Ná hierdie woorde het die heer van die Weder-Geate
dapper weggesnel, sonder om ooit
'n antwoord af te wag: die seevloede
het oor die held toegegaan. 'n Groot deel van die dag
het verbygegaan voordat hy die bodem van die see voel.

Gou het die duiwelin, wat die vloedgebied
honderd winters lank swaardhonger beheer het,
gulsig en grimmig, gemerk dat 'n gas van bo,
'n mens, haar monsterryk binnedring.
Sy het met grusame kloue na hom gegryp
en die kryger gevang; tog het sy nie
sy gesonde liggaam beseer nie; die harnas het gekeer
toe sy die oorlogshemp probeer verbrysel,
die skakelharnas, met haar walglike hand.
Toe het die seewolf, toe sy die bodem bereik,
die heer van die ringe na haar lêplek gedra,
terwyl hy tevergeefs gestry het, hoewel sy moed gehou het,
om sy wapen te swaai teen die wonderlike monsters
wat hom swaar beset het; baie seediere
het met fel slagtande sy malie probeer skeur
en om die vreemdeling gewemel. Maar gou het hy gemerk
hy is nou in 'n soort saal, hy het nie geweet watter nie,
waar die water hom nooit kon skaad nie,
en waar die kloue van die vloed hom deur die dak
nooit kon bereik nie. Hy het vuurlig gesien,
strale van 'n vlam wat helder skyn.
Toe het die kryger die wolf van die diepte gewaar,
die monsteragtige meervrou. Met 'n magtige slag
het hy sy lem geswaai, en die hou nie teruggehou nie.
Toe het daardie pragtige lem op haar kop
sy wilde strydlied gesing. Maar die kryger het gevind
dat die stryd-lig onwillig was om te byt
en die hart te skaad: sy harde snykant het
die edele in die nood in die steek gelaat, al het dit van ouds
die stryd van hand tot hand geken en helms gekloof,
die strydtuig van gedoemde manne. Dit was die eerste keer
vir die blink lem dat sy roem gedaal het.
Hy het nog vas gestaan en nie in moed gefaal nie,
bedag op hoë dade, Hygelac se bloedverwant;
die versierde swaard, fyn met juwele beset, het hy weggegooi,
die woedende edelman; op die grond het dit gelê,
staalgeskerp en styf. Hy het op sy krag vertrou,
die greep van sy magtige hand. So moet 'n man maak
wanneer hy in die oorlog hoop om vir hom
blywende roem te verwerf, en nie vir sy lewe vrees nie!
Toe het die Geatse krygsprins, wat nie vir die stryd teruggedeins het nie,
Grendel se moeder aan die skouer gegryp.
Toe het hy, die felle, vol woede,
sy dodelike vyand gegooi sodat sy op die grond val.
Vinnig het sy hom van haar kant terugbetaal
met 'n grusame greep, en met hom geworstel.
Uitgeput van die stryd het die kryger gestruikel,
die felste van die vegters, en neergeval.
Op die saalgas het sy haar gewerp, haar kort swaard gegryp,
breed en blink van snykant, om haar kind te wreek,
haar enigste seun. Op sy skouer het
die gevlegte borsmalie gelê, wat die dood gekeer het
en snykant of lem verhinder het om in te dring.
Die lewe sou geëindig het vir Ecgtheow se seun,
onder die wye aarde vir daardie edelman van die Geate,
as sy oorlogswapenrusting hom nie gehelp het nie,
die harde strydnet, en as die heilige God
nie die oorwinning beskik het nie, die wyste Skepper.
Die Here van die hemel het sy saak goedgekeur;
en maklik het die edelman weer regop gestaan.

Weder-Geate is 'n ander naam vir die Geate, Beowulf se volk.

"Stryd-lig" is 'n kenning vir die swaard, hier Hrunting, wat in Grendel se moeder se saal nie wou byt nie.

Tussen die strydtuig het hy 'n seëvierende lem gesien,
'n ou swaard van die reuse, met beproefde snykant,
'n erfstuk van krygers, 'n wapen sonder weerga –
behalwe dat dit meer was as wat ander manne
in die spel van die stryd hoegenaamd kon dra –
soos die reuse dit gesmee het, gereed en skerp.
Toe het die kampvegter van die Scyldinge die kettinggevest gegryp,
dapper en strydgrimmig, die swaard geswaai,
roekeloos oor sy lewe, en so woedend geslaan
dat dit haar nek gevat en hard getref het
en haar nekwerwels gebreek het: die lem het dwarsdeur
die gedoemde se vlees gegaan: sy het op die vloer neergesak.
Bloedig was die lem: hy was bly oor sy daad.
Toe het 'n lig uitgestraal. Dit was helder daarbinne
soos wanneer die hemel se kers onbewolk
uit die lug skyn. Hy het die saal deursoek.
Toe het hy langs die muur geloop; hoog aan die gevest
het Hygelac se dienaar sy wapen gelig,
woedend en gretig. Daardie snykant was nie nutteloos
vir die kryger nou nie. Hy wou gou
Grendel vergeld vir baie grimmige strooptogte,
vir die oorlog wat hy teen die Wes-Dene gevoer het,
baie meer dikwels as net een keer,
toe hy van Hrothgar se haardgenote
in hul slaap gedood het, in hul sluimer verslind het,
vyftien man van die volk van die Dene,
en net soveel ander uitgedra het,
sy afskuwelike prooi. Ten volle het hy dit vergeld,
die woedende prins! Want nou het hy Grendel
daar uitgestrek sien lê, uitgeput van die stryd,
van sy lewe beroof, so erg het die stryd in Heorot
hom toegetakel. Die liggaam het ver weggespring
toe dit ná die dood die hou verduur het,
die woeste swaardslag wat sy kop afgekap het.
Gou het die wyse metgeselle,
wat saam met Hrothgar gewag en na die vloed gekyk het, gesien
dat die woelige water troebel word,
die meer met bloed bevlek. Die ou manne saam,
met grys hare, het oor die held gepraat;
hulle het geglo die kryger sou nie weer,
trots op sy oorwinning, kom om
hul magtige heer op te soek nie. Vir baie het dit gelyk
die wolf van die golwe het sy lewe geneem.
Die negende uur het gekom. Die edele Scyldinge
het die landpunt verlaat; huis toe het gegaan
Hrothgar, die goudvriend van die mense. Maar die gaste het bly sit,
na die branders gestaar, siek van hart,
en gewens, maar nie geglo nie, dat hulle hul geliefde heer
weer sou sien.

Nou het daardie swaard begin,
van die bloed van die geveg, in bloedige druppels,
die oorlogslem, om weg te smelt: dit was 'n wonderlike ding
dat dit heeltemal gesmelt het soos ys gewoonlik doen
wanneer die Vader die boeie van die ryp losmaak,
die golfbande losdraai, Hy wat heers oor alle
seisoene en tye: Hy is die ware God!
Ook het die vors van die Geate uit daardie woning niks geneem nie
behalwe net die kop en daardie gevest daarby,
met juwele versier: die lem het gesmelt,
die blink swaard het verbrand, so warm was haar bloed,
so giftig die helgees wat daarbinne gesterf het.
Gou het hy geswem, hy wat veilig in die stryd
die val van die duiwels gesien het; hy het deur die vloed opgeduik.
Die woelige water was nou gereinig,
die wye golwe, waar die swerwende duiwelin
haar lewensdae verlaat het en hierdie verganklike wêreld.
Toe het die toevlug van die seevaarders na die strand geswem,
sterk van gees, bly oor sy buit uit die see,
oor die swaar vrag wat hy saamgedra het.
Hulle het hom gaan groet en God gedank,
die uitgelese krygerskaar, bly oor hul hoofman,
dat hulle hom weer veilig en gesond kon sien.
Gou is die helm en wapenrusting van die geharde man
behendig afgehaal: nou het die meer gesluimer,
water onder die hemel, met oorlogsbloed bevlek.
Hulle het daarvandaan langs die voetpaadjies vertrek,
bly van hart het hulle die grootpaaie afgemeet,
bekende paaie. Dapper manne
het die kop van die krans by die see gedra,
'n swaar taak vir die hele groep,
die standvastiges in die stryd, want vier was nodig
om met inspanning op die doodspies
Grendel se kop na die goudsaal te dra.
So het daar gou by die paleis
vreeslose vegters, veertien Geate,
aangemarsjeer gekom. Hul stamhoof het
magtig tussen hulle oor die weivelde gestap.
Toe het die vorstelike dienaar binnegestap,
vreesloos in die stryd, wyd beroemd,
die geharde held, om Hrothgar te groet.
En daarna is Grendel se kop aan die hare
in die saal ingedra, waar die manne gedrink het,
'n skrik vir stam en koningin gelyk,
'n wonderlike monster: die manne het gekyk.

"Die hemel se kers" is die son. Die negende uur is omtrent drie-uur in die middag.

Die "toevlug van die seevaarders" is Beowulf self.