Gedeeltes XXIV–XXVI

Beowulf het gespreek, die seun van Ecgtheow:
"Kyk, hierdie seebuit, seun van Healfdene,
heer van die Scyldinge, het ons graag vir u gebring
as teken van roem; u sien dit hier.
Nie maklik het ek met my lewe ontsnap nie!
In 'n oorlog onder die water het ek hierdie werk aangedurf
met eindelose inspanning; en selfs so
sou my krag verlore gewees het as die Here my nie beskerm het nie.
Niks kon ek met Hrunting uitrig
in die werk van die oorlog nie, al is die wapen goed;
maar die Vors van die mense het my gegun
om 'n swaard daar teen die muur te sien hang, in prag,
oud, reusagtig – hoe dikwels lei Hy nie
die vriendlose mens nie! – en ek het met daardie swaard geveg
en in die stryd, omdat die noodlot met my was,
die bewaarders van die huis neergevel. Daardie strydswaard het toe
heeltemal verbrand, die blink lem, toe die bloed daaroor spuit,
die warm strydsweet; maar die gevest het ek teruggebring
van my vyande af. So het ek hul duiwelse dade gewreek,
die moord op die Dene, soos dit behoort en reg is.
En dit is my belofte: dat u nou in Heorot
veilig kan slaap met u krygerskaar,
en elke dienaar van al u volk,
oud sowel as jonk; vrees geen kwaad,
heer van die Scyldinge, van daardie kant af weer,
niks slegs vir u edelmanne nie, soos u voorheen moes!"
Toe is die goue gevest aan die grysharige leier,
die ou held, in die hand gelê,
deur reuse gemaak, oud. So het die Deense heer,
ná die val van die duiwels, dit besit en geniet,
die werk van wondersmede, noudat die wêreld bevry was
van daardie grimmige duiwel, die vyand van God,
met moord gemerk, en van sy moeder ook.
Nou het dit oorgegaan in die mag van die volkskoning,
die beste van almal tussen die oseane
wat hul goud oor Skandinawië uitgedeel het.
Hrothgar het gespreek – hy het die gevest bekyk,
die ou erfstuk, waarop die begin gegraveer was
van daardie verre stryd toe die vloede,
die woedende golwe, die reuseras oorweldig het
(vreeslik hul lot!), 'n volk vervreem
van die Ewige God: daarom het die Heerser hulle
in daardie woesteny van water hul verdiende loon betaal.
Op die skermplaat van blink goud
is ook in runetekens reg vermeld
vir wie die swaard met slangpatrone gesmee is,
die beste van lemme, in vervloë dae,
en die gevest goed omwind. Die wyse het gespreek,
die seun van Healfdene; almal was stil:
"Kyk, so mag hy sê wat waarheid en reg
onder die volk volg, en die verre tye onthou,
'n ou landwagter, dat hierdie edelman
van die beter soort is! So, hoog gedra,
moet jou roem vlieg, o Beowulf, my vriend,
wyd en syd oor baie volkstede. Standvastig sal jy dit alles handhaaf,
magtige krag met 'n wyse gemoed. My liefde sal ek jou verseker,
soos ek 'n tydjie gelede belowe het; jy sal in die toekoms 'n steun wees,
in verre jare, vir jou eie volk,
'n hulp vir die helde. So was Heremod nie
vir die nasate van Ecgwela, die Eer-Scyldinge, nie;
hy het nie tot hul seën gegroei nie, maar tot grusame slagting,
tot die dood en verderf van die Dene.

Hy het, opgeswel van woede, sy skouermaats gedood,
sy tafelgenote! So het hy alleen gegaan,
die hoogmoedige hoofman, weg van menslike vreugde.
Al het die Skepper hom met mag beskenk,
die genot van gesag, en hom hoog verhef
bo alle mense, tog het sy gemoed bloeddorstig geword,
sy borsskat; geen armbande het hy gegee
aan die Dene soos dit behoort nie; vreugdeloos het hy
die las van die stryd en die druk van ellende verduur,
'n lang vete met sy volk. Leer hier jou les!
Wees bedag op die deug! Hierdie woorde het ek vir jou gesê,
wys geword deur verbygegane winters. Wonderlik lyk dit
hoe die Almagtige God aan die mensekinders
in die krag van Sy gees wysheid stuur,
besittings, hoë stand: Hy heers oor alle dinge.
Soms laat Hy die hart van die held
van hoë geboorte vrolik sy gang gaan –
in sy voorvaders se setel gee Hy hom geluk,
om die veilige vesting van sy volk as eiendom te hou,
gee groot dele van die aarde in sy mag,
'n ryk so ruim dat die einde daarvan
hierdie man sonder wysheid nie kan voorsien nie.
So groei hy in rykdom; hom kan siekte
of ouderdom glad nie skaad nie; geen bose sorge
oorskadu sy gees nie; geen swaardhaat dreig
van enige vyand nie: die hele wêreld
draai na sy wil, niks slegters ken hy nie,
totdat binne-in hom die koppige hoogmoed
groei en wakker word terwyl die wagter slaap,
die skildwag van die gees; die slaap is te vas
wat sy krag oormeester, en die moordenaar kom nader
en skiet skelm die pyle van sy boog af!

Die gevest wys die verhaal van die Sondvloed, waarin God die reuse van ouds vernietig het.

Met die "ou landwagter" bedoel Hrothgar homself: wie so lank en so wyd regeer het soos hy, kan getuig dat geen beter held as Beowulf geleef het nie.

Heremod was 'n vroeëre Deense koning wat sy volk met wreedheid en gierigheid verdruk het; Hrothgar hou hom aan Beowulf voor as 'n waarskuwing.

"Onder die harnas word sy hart dan werklik getref
deur die skerpste pyle; en geen skuiling help
teen die vuil bevele van die helse duiwel nie.
Wat hy lank besit het, lyk vir hom te min.
Gulsig en grimmig gee hy in sy hoogmoed
geen goue ringe nie; die beloofde toekoms
vergeet en verag hy, met alles wat God hom gestuur het,
die Wonder-Heerser, van rykdom en roem.
Tog kom dit uiteindelik altyd so
dat die broos liggaam swig,
gedoem val; en daar volg 'n ander
wat vreugdevol die juwele uitdeel,
die koninklike rykdom, en nie omgee vir sy voorganger nie.
Verban dan sulke onheilsgedagtes, liefste Beowulf,
beste van die manne, en kies die beter deel,
die ewige wins; en tem jou hoogmoed,
beroemde kryger! Die bloei van jou krag
duur nou 'n rukkie: maar binnekort sal dit gebeur
dat siekte of swaard jou krag sal verminder,
of die kaak van die vuur, of die vloedgolf,
of die byt van die lem, of die geswaaide spies,
of die haatlike ouderdom; of die helder straal van die oë
sal dof en donker word: die Dood sal selfs jou
haastig oorweldig, jy held van die oorlog!
So het ek die Ring-Dene vir honderd halfjare regeer,
onder die hemel geheers en hulle dapper beskerm
teen baie magtiges oor die middelaarde,
teen spies en swaard, totdat dit vir my gelyk het
dat geen vyand onder die hemelkoepel te vind was nie.
Kyk, skielik die omkeer! Na my, wat veilig gesit het,
het smart in die plek van vreugde gekom toe Grendel begin het
om my tuiste te teister, die helse vyand;
vir daardie meedoënlose strooptogte het ek rusteloos
swaar hartseer gely. Die hemel sy dank,
die Ewige Here, vir 'n verlengde lewe,
dat ek na hierdie kop, heeltemal gekap en bloedig,
ná lang onheil met my oë mag kyk!
Gaan nou na die bank! Wees bly by die feesmaal,
waardige kryger! 'n Rykdom aan skatte
sal ons met dagbreek tussen ons verdeel!"
Bly was die heer van die Geate, en hy het betyds gegaan
om sy sitplek te soek, soos die Wyse beveel het.
Opnuut, soos tevore, is vir die strydberoemdes,
vir die saalgeselskap, 'n feesmaal
edel voorberei. Die Nag-Helm het
donker oor die drinkers gesak.
Die dapperes het opgestaan:
want die grysharige wou gaan rus,
die bejaarde Scylding; en gretig was die Geat,
die sterk skildvegter, om te slaap.
Hom, die reismoeë, die krygsgas
van ver, het 'n saaldienaar voorgelei,
wat volgens hoflike gebruik gesorg het vir al
die behoeftes van 'n kryger, soos in daardie ou dae
swerwende krygers gewoond was om te kry.
So het die dapper hart gesluimer. Statig het die saal
met gewels en verguld uitgerys waar die gas geslaap het,
totdat 'n swart raaf die hemel se vreugde
bly van hart aangekondig het. Helder het aangevlieg gekom
die glans ná die skaduwee. Die swaardvegters het hulle gehaas,
die edelmanne was almal gretig om huis toe
te vertrek; en ver daarvandaan
sou die grootmoedige gas sy kiel stuur.
Toe het die geharde man beveel dat Hrunting gebring word
na die seun van Ecglaf, en hom gevra om die swaard te neem,
die uitstekende yster, en hom daarvoor bedank;
hy het gesê hy reken dit skerp in die stryd,
'n bekoorlike "oorlogsvriend": met geen woord het hy
die snykant van die lem beswadder nie: hy was 'n grootmoedige man!
Nou, gretig om te vertrek en ten volle gewapen,
het die krygers gewag, terwyl na sy gasheer
die Dene se geliefde gegaan het. Die dapper edelman
het na die hoogsetel gesnel en Hrothgar gegroet.

"Honderd halfjare" is vyftig jaar.

"Die Nag-Helm" is die nag; "die hemel se vreugde" is die son. Die raaf is gewoonlik die voël van die slagveld, maar hier verwelkom hy die sonsopkoms.

Beowulf het gespreek, die seun van Ecgtheow:
"Kyk, ons seevaarders sê ons wil,
manne van ver gekom, dat ons graag
nou na Hygelac wil gaan. Ons het hier
gashere na ons hart gevind: u het ons goed geherberg.
As ek ooit op aarde vir my kan wen
meer van u liefde, o heer van die mense,
iets nuuts, as wat ek nou gedoen het,
vir oorlogswerk is ek nog altyd gewillig!
As dit ooit oor die see na my toe kom
dat buurvyande u pla en bang maak –
soos dié wat u haat vroeër gewoond was –
sal ek duisende dienaars bring,
helde om u te help. Van Hygelac weet ek,
die wagter van sy volk, dat, al is sy jare min,
die heer van die Geate my sal help
met woord en daad, sodat ek u goed kan dien,
die oorlogshout swaai om u oorwinning te wen
en u krag leen wanneer u manne kortkom.
As u Hrethric na die hof van die Geate sou kom,
'n vors se seun, sal hy daar sekerlik
sy vriende vind. 'n Verre land
moet elke man besoek wat roem dat hy dapper is."
Hrothgar het hom toe geantwoord en gespreek:
"Hierdie woorde van jou het die alwyse God
in jou siel gestuur! Geen wyser raad
het ek nog ooit van iemand so jonk gehoor nie.
Jy is sterk van krag en versigtig van gemoed,
wys in woorde! Ek glo inderdaad,
as dit ooit gebeur dat Hrethel se erfgenaam
deur die spies gegryp word, deur die swaardgrimmige stryd,
deur siekte of yster, jou oudste en heer,
die leier van die volk – en die lewe aan jou bly –
dan sal die See-Geate geen geskikter man vind
om as hul hoofman en koning te kies,
as skatbewaker van die helde, as jy die koninkryk
van jou bloedverwant wil hou nie! Jou skerp verstand behaag my
hoe langer hoe meer, geliefde Beowulf!

Jy het dit bewerkstellig dat albei ons volke,
die seuns van die Geat en die Speer-Deense volk,
onderlinge vrede sal hê, en van moordende twis,
soos hulle eens gevoer het, van oorlog sal afsien.
Solank ek hierdie wye ryk regeer,
laat ons skatte gemeenskaplik wees, laat helde mekaar met goud
groet oor die malgas se bad,
en laat die skip met die geringde boeg oor die rollende golwe
tekens van liefde dra. Ek vertrou my landsmense
is teenoor vriend en vyand vas verbonde,
en hulle hou hul eer op die ou manier."
Daar in die saal het die seun van Healfdene hom toe
twaalf skatte gegee, en die beskermer van edelmanne
het hom beveel om met die geskenke na sy geliefde volk te gaan,
gesond na sy huis, en gou terug te kom.
Toe het die koning van roemryke geslag,
die Scyldinge se hoofman, daardie uitgelese dienaar gesoen,
en om sy nek geval. Vinnig het die trane gevloei
van die grysharige. Swaar van winters
het hy twee moontlikhede gehad, maar hy het aan hierdie een vasgeklou:
dat elkeen die ander weer sou sien
en hom in die saal sou hoor. So dierbaar was hierdie held vir hom.
Die wilde golwe in sy bors het hy tevergeefs probeer bedwing;
veilig in sy siel het 'n geheime verlange,
in sy gemoed toegesluit, vir daardie geliefde man
in sy bloed gebrand. Toe het Beowulf
oor die grasveld gestap, bly oor sy goudgeskenke,
die vrolike kryger. Die golfswerwer het gewag,
voor anker, en sy eienaar afgewag.
Terwyl hulle voortgehaas het, het hulle Hrothgar se geskenk
lank geprys. Hy was 'n heer sonder gelyke,
in elke opsig onberispelik, totdat die ouderdom
– wat geen sterfling spaar nie – sy pragtige krag gebreek het.

Hrethel se erfgenaam is Hygelac, Beowulf se oom en koning. "Die malgas se bad" is die see, en "die golfswerwer" is Beowulf se skip.

Hrothgar was oud en het geweet hy sal Beowulf dalk nooit weer sien nie, maar hy het vasgeklou aan die hoop dat hulle mekaar weer in die saal sou ontmoet.