Die geweldenaars teen die natuur. Brunetto Latini.

Nou dra een van die harde walle ons verder,
en die damp van die stroompie oorskadu dit so
dat dit die water en die walle teen die vuur beskerm.

Net soos die Vlaminge tussen Cadsand en Brugge,
wat bang is vir die vloed wat teen hulle aanstorm,
hul skanse bou om die see op die vlug te jaag;

en soos die mense van Padua langs die Brenta
dit doen om hul landgoedere en dorpe te beskerm
voordat Chiarentana die hitte voel;

net so was hierdie walle gemaak,
hoewel nie so hoog of so dik nie,
wie ook al die bouer was wat hulle gemaak het.

Ons was nou al so ver van die woud af
dat ek nie sou kon sien waar dit was nie,
selfs al sou ek my omgedraai het,

toe ons 'n groep siele teëkom
wat langs die wal aangekom het, en elkeen
het na ons gekyk soos ons saans gewoond is

om mekaar onder 'n nuwe maan te bekyk;
en hulle het hul oë so na ons op skrefies getrek
soos 'n ou kleremaker na die oog van sy naald.

Terwyl so 'n geselskap my so fyn bekyk het,
het iemand my herken, wat die soom
van my kleed gegryp en uitgeroep het: "Wat 'n wonder!"

En toe hy sy arm na my uitsteek,
het ek my oë so op sy verbrande gesig gevestig
dat die geskroeide gelaat my verstand

nie verhinder het om hom te herken nie;
en ek het my gesig na syne afgebuig
en geantwoord: "Is u hier, ser Brunetto?"

En hy: "Moet dit jou tog nie mishaag nie, o my seun,
as Brunetto Latini 'n kort rukkie saam met jou
terugloop en die stoet laat aangaan."

Ek het vir hom gesê: "Ek vra dit met my hele hart;
en as u wil hê dat ek by u moet sit,
sal ek dit doen, as hy dit goedvind, want ek gaan saam met hom."

"O seun," het hy gesê, "wie ook al van hierdie trop
vir 'n oomblik stilstaan, moet daarna honderd jaar lê
sonder om homself koel te waai wanneer die vuur hom tref.

Gaan dus aan; ek sal by jou soom saamloop,
en daarna weer by my groep aansluit,
wat oor sy ewige straf weeklaend voortgaan."

Ek het nie gewaag om van die pad af te gaan
om gelyk met hom te loop nie; maar ek het my kop
gebuig gehou soos iemand wat eerbiedig loop.

En hy het begin: "Watter geluk of watter lot
lei jou voor jou laaste dag hierheen?
En wie is dit wat jou die pad wys?"

"Daar bo, in die helder lewe,"
het ek hom geantwoord, "het ek in 'n vallei verdwaal
nog voordat ek my volle ouderdom bereik het.

Maar gisteroggend het ek my rug daarop gedraai;
toe ek daarheen wou teruggaan, het hierdie een aan my verskyn,
en nou lei hy my langs hierdie pad huis toe."

En hy aan my: "As jy jou ster volg,
kan jy nie mis om 'n roemryke hawe te bereik nie,
as ek reg geoordeel het in die skone lewe.

En as ek nie so vroeg gesterf het nie,
sou ek, omdat ek sien hoe goedgunstig die hemel teenoor jou is,
jou in jou werk bemoedig het.

Maar daardie ondankbare en kwaadwillige volk
wat in die ou tyd van Fiesole afgekom het,
en nog steeds na die berg en die graniet smaak,

sal jou vyand word juis oor jou goeie dade;
en dit is natuurlik, want tussen suur lysterbessies
pas dit nie dat die soet vy vrugte dra nie.

'n Ou gerug in die wêreld noem hulle blind;
'n gierige, afgunstige, hoogmoedige volk;
sorg dat jy jou van hulle gewoontes reinig.

Jou lot hou soveel eer vir jou in
dat albei partye honger na jou sal wees;
maar die gras sal ver van die bok af wees.

Laat die diere van Fiesole van hulself
strooi maak, en laat hulle nie die plant aanraak nie,
as daar nog een op hul mishoop opkom

waarin die heilige saad mag herleef
van daardie Romeine wat daar gebly het toe
dit 'n nes van soveel boosheid geword het."

"As my gebed heeltemal verhoor was,"
het ek hom geantwoord, "sou u nog nie
uit die menslike lewe verban gewees het nie;

want in my gedagtes staan vas, en dit raak nou
my hart, die dierbare, goeie vaderlike beeld
van u, toe u my daar in die wêreld van uur tot uur

geleer het hoe 'n mens onsterflik word;
en hoe dankbaar ek is, moet so lank ek leef
in my woorde sigbaar wees.

Wat u my oor my lewensloop vertel, skryf ek op,
en ek bewaar dit om saam met 'n ander teks verklaar te word
deur 'n Vrou wat dit kan doen, as ek haar bereik.

Soveel wil ek aan u duidelik maak:
solank my gewete my nie verwyt nie,
is ek gereed vir watter lot ook al.

So 'n voorspelling is nie nuut vir my ore nie;
laat die Fortuin dus haar wiel draai
soos sy wil, en die boer sy pik."

Toe het my Meester oor sy regterwang
hom omgedraai, en na my gekyk;
toe het hy gesê: "Hy luister goed wat dit onthou."

Maar ek het nie minder gepraat nie, en loop
saam met ser Brunetto, en vra wie
sy bekendste en voornaamste metgeselle is.

En hy aan my: "Dit is goed om van sommige te weet;
oor ander sal dit lofwaardig wees om te swyg,
want die tyd sal te kort wees vir soveel praat.

Weet dan, kortliks, dat hulle almal geestelikes was,
en groot geleerdes met groot roem,
in die wêreld met een en dieselfde sonde besmet.

Priscianus gaan daar saam met daardie ellendige skare,
en Francesco d'Accorso; en jy sou ook daar gesien het,
as jy 'n begeerte vir sulke skurfte gehad het,

die een wat deur die Dienaar van die dienaars
van die Arno na die Bacchiglione verplaas is,
waar hy sy liggaam vol sondige drange agtergelaat het.

Ek sou meer sê, maar ek kan nie langer
saamloop en praat nie, want ek sien
daar ginds nuwe rook uit die sand opstyg.

Daar kom mense met wie ek nie mag wees nie;
my Tesoro, waarin ek nog lewe,
beveel ek by jou aan, en meer vra ek nie."

Toe het hy omgedraai, en gelyk soos een van dié
wat by Verona oor die vlakte hardloop
vir die groen doek; en hy het gelyk soos die een onder hulle

wat wen, en nie die een wat verloor nie.

Brunetto Latini (ongeveer 1220–1294) was 'n Florentynse staatsman en geleerde wat Dante as jong man beïnvloed het. Sy bekendste werk is die Tesoro (Li Livres dou Tresor), 'n soort ensiklopedie. In hierdie ring word die sodomiete gestraf.

Cadsand en Brugge lê in Vlaandere, waar dyke teen die see gebou is. Die Paduane het langs die rivier die Brenta walle gebou teen vloede wanneer die sneeu in die berge van Chiarentana (waarskynlik Karinthië) in die lente smelt.

Fiesole is 'n heuweldorp bokant Florence. Volgens die legende is Florence gestig deur Romeine en mense van Fiesole; Brunetto skryf die goeie in die stad aan die Romeine toe en die slegte aan die mense van Fiesole.

"Die gras sal ver van die bok af wees" beteken dat Dante se vyande hom nie in die hande sal kry nie. Dante is in 1302 uit Florence verban.

Die "Vrou wat dit kan doen" is Beatrice, wat Dante se toekoms aan hom sal verduidelik.

Priscianus was 'n bekende Latynse grammatikus van die sesde eeu, en Francesco d'Accorso 'n regsgeleerde van Bologna. "Die Dienaar van die dienaars" (van God) is die pous, wat biskop Andrea de' Mozzi van Florence (aan die Arno) na Vicenza (aan die Bacchiglione) verplaas het. By Verona is jaarliks 'n wedloop gehou waarin die wenner 'n groen doek ontvang het.