Die derde sloot: die simoniste. Pous Nikolaas III. Dante se teregwysing van korrupte kerkvorste.
O Simon die Towenaar, o ellendige volgelinge,
julle wat die dinge van God, wat die bruide
van heiligheid behoort te wees, gulsig
vir silwer en vir goud verkoop soos hoere,
nou moet die basuin vir julle klink,
want julle woon in hierdie derde sloot.
Ons het al by die volgende sloot
op daardie deel van die rotsbrug geklim
wat loodreg bo die middel van die sloot hang.
O hoogste Wysheid, hoe groot is die kuns wat U toon
in die hemel, op die aarde en in die bose wêreld,
en met watter geregtigheid deel U mag uit!
Ek het op die sye en op die bodem
die vaal klip vol gate gesien,
almal ewe groot, en elkeen was rond.
Hulle het vir my nie kleiner of groter gelyk
as dié wat in my pragtige Sint Jan
gemaak is as staanplek vir die dopers nie,
waarvan ek een, nie baie jare gelede nie,
stukkend gebreek het vir iemand wat daarin besig was om te verdrink;
laat dit 'n seël wees wat almal die waarheid laat sien.
Uit elke gat se mond het die voete
van 'n sondaar uitgesteek, en sy bene
tot by die kuit; die res het binne gebly.
By almal het albei voetsole gebrand;
daarom het die gewrigte so hewig geruk
dat hulle toue en bande stukkend sou geruk het.
Soos die vlam van olierige dinge
net oor die buitenste oppervlak beweeg,
so was dit daar ook, van die hakskeen tot by die tone.
"Meester, wie is daardie een wat so kronkel,
wat meer as sy ander makkers ruk,"
het ek gesê, "en aan wie 'n rooier vlam suig?"
En hy vir my: "As jy wil hê ek moet jou
daar ondertoe dra langs die wal wat die laagste lê,
sal jy van hom self hoor wie hy is en wat hy misdoen het."
En ek: "Wat vir u goed is, is vir my goed;
u is my heer, en u weet dat ek nie afwyk
van u wil nie, en u weet ook wat nie gesê word nie."
Dadelik het ons op die vierde wal aangekom;
ons het gedraai en aan die linkerkant afgeklim,
af na die bodem, wat nou en vol gate was.
En die goeie Meester het my nog nie
van sy heup neergesit nie, tot hy my by die gat gebring het
van hom wat so met sy bene gekla het.
"Wie jy ook al is wat onderstebo staan,
o treurige siel, geplant soos 'n paal,"
het ek begin sê, "as jy kan, praat."
Ek het gestaan soos die monnik wat die bieg hoor
van die valse sluipmoordenaar, wat, wanneer hy vasgeplant is,
hom terugroep sodat sy dood uitgestel kan word.
En hy het uitgeroep: "Staan jy al daar,
staan jy al daar, Bonifatius?
Die geskrif het met baie jare vir my gelieg.
Is jy so gou al versadig van daardie rykdom
waarvoor jy nie gevrees het om met bedrog
die pragtige Vrou te neem en haar dan te mishandel nie?"
Ek het geword soos mense wat staan
en nie verstaan wat vir hulle geantwoord word nie,
asof hulle gespot word, en nie weet hoe om te antwoord nie.
Toe sê Vergilius: "Sê dadelik vir hom:
'Ek is nie hy nie, ek is nie hy wat jy dink nie.'"
En ek het geantwoord soos my opgedra is.
Daarop het die gees met albei sy voete gekronkel,
en toe, met 'n sug en 'n klaende stem,
vir my gesê: "Wat wil jy dan van my hê?
As dit vir jou so belangrik is om te weet wie ek is,
dat jy daarvoor die wal afgekom het,
weet dan dat ek met die groot mantel beklee was;
en ek was werklik 'n seun van die Berin,
so gretig om die kleintjies te bevorder dat ek
daar bo rykdom in my sak gesteek het, en hier myself.
Onder my kop is die ander afgesleep
wat my in simonie voorgegaan het,
platgedruk in die skeur van die rots.
Daar onder sal ek ook val wanneer
die een kom wat ek gedink het jy is,
toe ek die skielike vraag gevra het.
Maar ek rooster al langer my voete
en staan al langer hier op hierdie manier onderstebo
as wat hy met rooi voete geplant sal staan;
want ná hom sal uit die weste 'n Herder
sonder wet kom, met nog vuiler dade,
wat goed genoeg sal wees om hom en my te bedek.
Hy sal 'n nuwe Jason wees, van wie ons lees
in die Makkabeërs; en soos sy koning inskiklik was,
so sal die heerser van Frankryk teenoor hierdie een wees."
Ek weet nie of ek hier te vermetel was nie,
dat ek hom net op hierdie toon geantwoord het:
"Sê my tog nou: hoeveel skatte
het onse Here eers van Sint Petrus gevra
voordat Hy die sleutels aan hom toevertrou het?
Waarlik, Hy het niks gevra nie behalwe 'Volg My.'
En Petrus en die ander het ook nie van Mattias
silwer of goud gevra toe hy deur die lot gekies is
vir die plek wat die skuldige siel verloor het nie.
Bly dus hier, want jy word regverdig gestraf,
en pas die onregverdig verkreë geld goed op
wat jou so dapper teen Karel gemaak het.
En as dit nie was dat die eerbied
vir die hoogste sleutels my nog verbied,
wat jy in die vreugdevolle lewe in jou sorg gehad het nie,
sou ek nog harder woorde gebruik;
want julle gierigheid bedroef die wêreld:
dit vertrap die goeies en verhef die slegtes.
Aan julle herders het die Evangelis gedink
toe hy haar wat op baie waters sit
met konings sien hoereer het;
sy wat met die sewe koppe gebore is,
en krag en sterkte van die tien horings ontvang het
so lank as wat deug haar bruidegom behaag het.
Julle het vir julle 'n god van goud en silwer gemaak;
en hoe verskil julle van die afgodedienaar,
behalwe dat hy een aanbid en julle honderd?
Ag, Konstantyn! Van hoeveel kwaad was die moeder –
nie jou bekering nie, maar daardie bruidskat
wat die eerste ryk Vader van jou ontvang het!"
En terwyl ek vir hom sulke note sing,
of dit nou woede was of sy gewete wat hom gesteek het,
het hy hewig met albei sy voete geskop.
Ek dink waarlik dat dit my Leier behaag het,
met so 'n tevrede gesig het hy die hele tyd
na die klank van die ware woorde geluister.
Daarom het hy my met albei sy arms opgetel,
en toe hy my heeltemal teen sy bors gehad het,
het hy weer opgeklim langs die pad waar hy afgekom het.
En hy het nie moeg geword om my vas te hou nie,
maar my gedra tot bo-op die boog
wat die oorgang van die vierde wal na die vyfde is.
Daar het hy sy vrag saggies neergesit,
saggies op die ongelyke, steil rots,
wat selfs vir bokke 'n moeilike pad sou wees.
Van daar is nog 'n vallei voor my oopgevou.
Simon die Towenaar (Simon Magus) wou in Handelinge 8 die gawe van die Heilige Gees met geld van die apostels koop. Daarvandaan kom die woord simonie: die koop en verkoop van kerklike ampte en heilige dinge.
Sint Jan is die doopkapel van Florence, waar Dante gedoop is. Die doopvont het klein ronde gate gehad waarin die priesters gestaan het. Dante het een gebreek om iemand te red wat daarin vasgeval het; volgens die kommentators wou hy hier praatjies daaroor (dat dit heiligskennis was) die nek inslaan.
Die sondaar in die gat is pous Nikolaas III (Orsini, oorlede 1280), uit die familie van die "Berin" (orsa beteken beer). Hy dink Dante is pous Bonifatius VIII, wat eers in 1303 sou sterf; daarom sê hy die "geskrif" van die toekoms het vir hom gelieg. Die "pragtige Vrou" is die Kerk.
Die "Herder sonder wet" uit die weste is pous Clemens V, 'n Fransman wat die pousdom na Avignon verskuif het met die steun van koning Filips IV van Frankryk. Net so het Jason in 2 Makkabeërs 4 die hoëpriesterskap van die koning Antiochus gekoop.
Mattias is na Judas Iskariot se dood deur die lot as apostel gekies (Handelinge 1). Karel is Karel van Anjou, koning van Sicilië, teen wie Nikolaas na bewering omkoopgeld van Bisantium aangeneem het. Die vrou op baie waters met sewe koppe en tien horings kom uit Openbaring 17.
Konstantyn: Die Romeinse keiser wat volgens 'n ou legende (die Skenking van Konstantyn) groot dele van die Ryk aan pous Silvester I gegee het. Dante sien dit as die begin van die Kerk se rykdom en korrupsie.