Ciampolo, broeder Gomita en Michel Zanche. Die Malebranche kry rusie.
Ek het al ruiters gesien wat kamp opbreek,
die aanval begin en hul wapenskou hou,
en soms ook op die vlug slaan;
ek het verkenners op julle land gesien,
o mense van Arezzo, en plunderaars wat uittrek,
toernooie wat gestry en steekspele wat gery word,
soms met trompette en soms met klokke,
met keteltromme en met seine van die kastele,
met ons eie dinge en met vreemde dinge,
maar nog nooit het ek met so 'n lomp doedelsak
ruiters sien beweeg, of voetsoldate,
of 'n skip op 'n teken van land of ster nie.
Ons het saam met die tien duiwels ons pad gegaan;
ag, wat 'n wrede geselskap! Maar in die kerk
is jy saam met heiliges, en in die kroeg met vraatsugtiges.
My aandag was steeds op die pik gerig,
om die hele toestand van daardie sloot te sien
en van die mense wat daarin gebrand het.
Net soos die dolfyne, wanneer hulle
met 'n geboë rug 'n teken aan seemanne gee
dat hulle moet planne maak om hul skip te red,
so het soms, om sy pyn te verlig,
een van die sondaars sy rug gewys
en dit vinniger as weerlig weer weggesteek.
Soos die paddas aan die rand van 'n poel
net met hul snoete uit die water steek,
sodat hulle hul pote en die res van hul lyf wegsteek,
so het die sondaars aan alle kante gestaan;
maar elke keer as Barbariccia naby hulle kom,
het hulle hulle onder die kokende pik teruggetrek.
Ek het gesien – en my hart ril nog daarvan –
hoe een so bly wag, net soos dit gebeur
dat een padda agterbly en 'n ander induik;
en Graffiacane, wat die naaste aan hom was,
het hom aan sy hare, wat met pik besmeer was, gehaak
en hom opgetrek, sodat hy soos 'n otter gelyk het.
Ek het al voorheen die name van almal geken,
so goed het ek daarop gelet toe hulle gekies is,
en ek het geluister hoe hulle mekaar roep.
"O Rubicante, sorg dat jy jou kloue
in hom slaan, sodat jy hom kan afslag!"
het die vervloektes almal saam geskree.
En ek: "My Meester, probeer tog as u kan
uitvind wie die ongelukkige is
wat so in die hande van sy vyande beland het."
My Gids het nader aan hom gegaan
en hom gevra waar hy vandaan kom; en hy het geantwoord:
"Ek is in die koninkryk Navarre gebore.
My moeder het my as dienaar by 'n heer geplaas,
want sy het my by 'n losbandige skelm gehad
wat homself en al sy besittings verwoes het.
Toe was ek in die huishouding van die goeie koning Thibault;
daar het ek my op omkopery toegelê,
waarvoor ek nou in hierdie hitte die rekening betaal."
En Ciriatto, by wie se bek aan weerskante
'n slagtand uitgesteek het soos by 'n wildevark,
het hom laat voel hoe een daarvan kan skeur.
Die muis het tussen kwaadwillige katte beland;
maar Barbariccia het hom in sy arms vasgeklem
en gesê: "Staan opsy terwyl ek hom vashou!"
En hy het sy kop na my Meester gedraai.
"Vra hom verder," het hy gesê, "as jy nog meer
van hom wil weet, voordat iemand hom stukkend skeur."
Die Gids: "Vertel ons dan van die ander skuldiges:
ken jy iemand onder die pik
wat 'n Italianer is?" En hy: "Ek het netnou
van een weggegaan wat daar naby gewoon het;
ek wens ek was nog saam met hom onder die pik,
want dan sou ek nie klou of haak vrees nie!"
En Libicocco: "Ons het te veel verdra!"
En hy het hom met sy haak aan die arm gegryp,
sodat hy met 'n ruk 'n sening afgeskeur het.
Ook Draghignazzo wou hom
onder aan die bene gryp; daarom het hul aanvoerder
rondom gedraai met 'n bose blik.
Toe hulle weer 'n bietjie bedaar het,
het my Gids sonder versuim
die een wat nog na sy wond gekyk het, gevra:
"Wie was daardie een van wie jy sê
jy ongelukkig weggegaan het om aan wal te kom?"
En hy het geantwoord: "Dit was broeder Gomita,
hy van Gallura, 'n vat vol bedrog,
wat die vyande van sy heer in sy hande gehad het
en so met hulle gehandel het dat elkeen van hulle daaroor bly is.
Hy het geld gevat en hulle maklik laat gaan,
soos hy self sê; en ook in ander ampte
was hy 'n omkoper, nie 'n kleintjie nie, maar die grootste.
By hom hou ene don Michel Zanche
van Logodoro hom op; en oor Sardinië
word hul tonge nooit moeg om te skinder nie.
Ag, kyk daardie een, hoe kners hy op sy tande!
Ek sou nog verder praat, maar ek is bang
dat hy hom gereed maak om my jeuk te krap."
En die groot aanvoerder het na Farfarello gedraai,
wat sy oë rondgerol het asof hy wou toeslaan,
en gesê: "Staan opsy daar, jou bose voël!"
"As julle Toskaners of Lombarde
wil sien of hoor," het die verskrikte toe weer begin,
"sal ek hulle laat kom.
Maar laat die Malebranche 'n bietjie terugstaan,
sodat dié nie die duiwels se wraak hoef te vrees nie,
en ek sal hier op hierdie selfde plek gaan sit
en vir die een wat ek is sewe laat kom
wanneer ek fluit, soos ons gewoonte is
elke keer as een van ons uitkom."
Cagnazzo het by hierdie woorde sy snoet opgelig,
sy kop geskud en gesê: "Hoor net die skelmstreek
wat hy uitgedink het om homself onder te gooi!"
Toe het hy, wat 'n oorvloed lokvalle gehad het, geantwoord:
"Ek is sekerlik te slim
as ek vir my eie mense nog groter leed bewerk."
Alichino kon hom nie inhou nie, en het teen
die ander in vir hom gesê: "As jy induik,
sal ek jou nie te voet agternasit nie,
maar ek sal my vlerke bo die pik klap.
Laat ons die hoogte verlaat, en laat die wal 'n skerm wees,
om te sien of jy alleen teen ons opgewasse is."
O jy wat lees, nou sal jy 'n nuwe spel hoor!
Elkeen het sy oë na die ander kant gedraai,
eerste hy wat die onwilligste was om dit te doen.
Die man van Navarre het sy oomblik goed gekies;
hy het sy voete op die grond geplant, en in 'n oogwink
gespring en hom uit hul plan bevry.
Toe is elkeen skielik deur skaamte gesteek,
maar die meeste hy wat die oorsaak van die nederlaag was;
daarom het hy opgespring en geroep: "Ek het jou!"
Maar dit het weinig gehelp, want vlerke kon nie
vinniger as die vrees wees nie; die ander het onder gegaan,
en die vlieënde het sy bors weer opwaarts gedraai;
net so duik die eend skielik onder
wanneer die valk nader kom,
en die valk keer kwaad en moeg weer opwaarts terug.
Woedend oor die gek wat met hulle geskeer is, het Calcabrina
agter hom aan gevlieg, kort op sy hakke, en gretig
dat die ander moes ontsnap, sodat hy rusie kon maak.
En toe die omkoper verdwyn het,
het hy sy kloue teen sy maat gedraai
en reg bo die sloot met hom gebaklei.
Maar die ander was waarlik 'n dapper sperwer
om hom goed te klou; en hulle albei
het in die middel van die kokende poel geval.
Die hitte het hulle dadelik uitmekaar gemaak;
maar tog kon hulle glad nie opstyg nie,
so erg was hul vlerke met pik toegesmeer.
Barbariccia, wat saam met die ander gekla het,
het vier van hulle na die ander kant laat vlieg
met al hul hake, en baie vinnig
het hulle aan hierdie en daardie kant na hul poste afgesak;
hulle het hul hake uitgesteek na die twee wat in die pik vasgevang was
en wat al binne-in die kors gaar gebak was.
En so besig het ons hulle agtergelaat.
Arezzo is 'n stad in Toskane; Dante het in 1289 in die oorlog teen Arezzo geveg. Die "lomp doedelsak" verwys na die duiwel se trompet aan die einde van die vorige sang.
Die sondaar van Navarre word deur ou kommentators Ciampolo genoem; hy was in diens van koning Thibault II van Navarre en het sy amp vir geld misbruik.
Volgens die ou kommentators was broeder Gomita 'n monnik wat namens die heerser Nino Visconti die distrik Gallura op Sardinië bestuur het; hy het gevangenes vir geld laat ontsnap en is opgehang. Michel Zanche was 'n bestuurder van Logodoro, 'n ander distrik op Sardinië.
Die twee duiwels wat in die pik val, kan nie self uitvlieg nie, want hulle vlerke is met pik toegesmeer; die ander moet hulle met hul hake uittrek. Terwyl die duiwels so besig is, sluip die digters weg.