Geri del Bello. Die tiende sloot: die alchemiste. Griffolino van Arezzo en Capocchio.

Die menigte mense en hul baie wonde
het my oë so bedwelm
dat hulle wou stilstaan en ween;

maar Vergilius sê: "Waarna staar jy nog?
Waarom bly jou blik daar onder vasgenael
tussen die treurige, verminkte skimme?

Dit het jy nie by die ander slote gedoen nie.
As jy dink om hulle te tel, bedink dan
dat die vallei twee-en-twintig myl in omtrek is;

en die maan is nou al onder ons voete.
Die tyd wat ons gegun is, is voortaan kort,
en daar is meer te sien as wat jy hier sien."

"As u," het ek daarop geantwoord,
"gelet het op die rede waarom ek gekyk het,
sou u miskien 'n langer oponthoud vergewe het."

Intussen het my Gids vertrek, en agter hom
het ek geloop, terwyl ek reeds antwoord gegee
en bygevoeg het: "In daardie grot waarin

ek my oë so stip gerig gehou het,
dink ek treur 'n gees van my eie bloed
oor die sonde wat daar onder so duur betaal word."

Toe sê die Meester: "Moenie jou kop
van nou af nog langer oor hom breek nie;
gee aandag aan iets anders, en laat hom daar bly;

want ek het hom onder die bruggie gesien:
hy het na jou gewys en jou met sy vinger
fel gedreig, en ek het gehoor hulle noem hom Geri del Bello.

Jy was toe so heeltemal besig met hom
wat eens Altaforte besit het,
dat jy nie daarheen gekyk het nie; toe het hy weggegaan."

"O my Leidsman, sy gewelddadige dood,"
het ek gesê, "wat nog nie vir hom gewreek is nie
deur enigeen wat in die skande deel,

het hom verontwaardig gemaak; daarom het hy weggegaan,
soos ek my voorstel, sonder om met my te praat,
en daardeur het hy my meer jammer vir hom laat voel."

So het ons gepraat tot by die eerste plek
op die rots wat die volgende vallei
tot op die bodem sou wys as daar meer lig was.

Toe ons nou reg bo die laaste klooster
van Malebolge was, sodat sy lekebroeders
hulle aan ons oë kon vertoon,

het allerlei klaagliede my deur en deur gesteek,
waarvan die pyle met medelye gepunt was,
sodat ek my ore met my hande toegedruk het.

Watter pyn sou daar wees as uit die hospitale
van Valdichiana tussen Julie en September,
en van Maremma en Sardinië,

al die siektes in een sloot bymekaargemaak is –
so was dit hier, en so 'n stank het daaruit opgestyg
soos wat gewoonlik uit verrotte ledemate kom.

Ons het afgeklim op die verste oewer
van die lang rots, steeds na die linkerkant,
en toe kon ek met helderder oë

na die bodem kyk, waar die dienares
van die hoë Heer, die onfeilbare Geregtigheid,
die vervalsers straf wat sy hier aanteken.

Ek dink nie dit was 'n treuriger gesig
om in Egina die hele volk siek te sien
(toe die lug so vol pes was

dat al die diere, tot die klein wurmpie,
neergeval het, en die ou volk daarna,
soos die digters verklaar,

weer uit die saad van miere herstel is)
as om in daardie donker vallei te sien
hoe die geeste in allerlei hope wegkwyn.

Een het op die maag gelê, 'n ander op die rug
van 'n ander, en ander het al kruipend
langs die somber pad voortgeskuif.

Stap vir stap het ons sonder 'n woord verder gegaan,
en gekyk en geluister na die siekes
wat nie die krag gehad het om hul liggame op te lig nie.

Ek het twee teen mekaar sien sit en leun,
soos een pan teen 'n ander leun om warm te word,
van kop tot tone bevlek met skurfte;

en nooit het ek 'n roskam so sien werk
deur 'n stalknaap vir wie sy baas wag,
of deur een wat teen sy sin wakker bly,

soos elkeen vinnig die byt van sy naels
op homself laat werk het, weens die groot woede
van die jeuk wat geen ander verligting gehad het nie.

En die naels het die skurfte saam met hulle afgetrek,
soos 'n mes die skubbe van 'n brasem afskraap,
of van enige ander vis met die grootste skubbe.

"O jy wat met jou vingers jou wapenrusting afskeur,"
het my Leier vir een van hulle begin sê,
"en hulle soms in knyptange verander,

sê my of daar 'n Italianer is onder dié
wat hier binne is – so mag jou naels jou
tot in alle ewigheid vir hierdie werk genoeg wees."

"Italianers is ons wat jy so verwoes sien,
ons albei hier," het een al wenend geantwoord;
"maar wie is jy wat oor ons uitvra?"

En die Gids sê: "Ek is een wat saam
met hierdie lewende man van rots tot rots afdaal,
en ek is van plan om hom die hel te wys."

Toe het hulle mekaar se steun laat los,
en bewend het elkeen hom na my gedraai,
saam met ander wat hom deur die weerklank gehoor het.

Die goeie Meester het heeltemal nader aan my gekom
en gesê: "Sê vir hulle wat jy ook al wil."
En ek het begin, omdat hy dit so wou hê:

"So mag julle nagedagtenis nie in die eerste wêreld
uit die gedagtes van mense wegsluip nie,
maar so mag dit onder baie sonne voortleef –

sê my wie julle is en van watter volk;
laat julle vuil en walglike straf
julle nie bang maak om julle aan my te wys nie."

"Ek was van Arezzo," het een geantwoord,
"en Albert van Siena het my laat verbrand;
maar waarvoor ek gesterf het, bring my nie hier nie.

Dis waar ek het vir hom gesê, in die grap,
dat ek my deur die lug kon verhef en vlieg;
en hy, wat nuuskierig was maar min verstand gehad het,

wou hê ek moes hom die kuns wys; en net
omdat ek nie 'n Daedalus van hom gemaak het nie,
het hy my laat verbrand deur een wat hom as sy seun beskou het.

Maar na die laaste sloot van die tien
het Minos, wat nie kan dwaal nie, my veroordeel
vir die alchemie wat ek in die wêreld beoefen het."

En ek sê vir die Digter: "Was daar nou ooit
'n volk so ydel soos die Sienese?
Selfs die Franse beslis nie, by verre nie."

Waarop die ander melaatse, wat my gehoor het,
op my woorde geantwoord het: "Behalwe Stricca,
wat die kuns van matige uitgawes geken het,

en Niccolò, wat die weelderige gebruik
van naeltjies die eerste van almal ontdek het
in daardie tuin waar sulke saad wortel skiet;

en behalwe die bende waarin
Caccia d'Asciano sy wingerde en groot bosse verkwis het,
en waar die Abbagliato sy vernuf ten toon gestel het!

Maar sodat jy weet wie jou so bystaan
teen die Sienese, rig jou oog skerp
na my, sodat my gesig jou goed antwoord gee;

dan sal jy sien ek is Capocchio se skim,
wat metale met alchemie vervals het;
jy moet onthou, as ek jou reg herken,

hoe goed ek die natuur kon na-aap."

Geri del Bello was 'n neef van Dante se vader. Hy is vermoor, en teen Dante se tyd het sy familie sy dood nog nie gewreek nie, soos die eregebruik van die tyd vereis het. ~ Altaforte was 'n kasteel van Bertran de Born, die digter wat in die vorige sang sy eie afgekapte kop dra. ~ Valdichiana, Maremma en Sardinië was moerasagtige gebiede wat in die somer berug was vir malaria en ander koors. ~ Volgens Ovidius het Juno die eiland Egina met 'n pes getref wat byna al die lewe uitgewis het; Jupiter het toe miere in mense verander om die eiland weer te bevolk. ~ Die spreker van Arezzo is Griffolino, 'n alchemis wat verbrand is nadat hy Albert van Siena wysgemaak het dat hy hom kon leer vlieg. Daedalus is die mitiese uitvinder wat vir hom en sy seun vlerke gemaak het. ~ Capocchio was 'n alchemis en vervalser (volgens die meeste kommentators 'n Florentyn) wat in 1293 in Siena verbrand is. Stricca, Niccolò, Caccia d'Asciano en Abbagliato was volgens die kommentators Sienese uit die "Verkwistersbende", wat hul fortuine verspeel het; die woorde oor hulle is ironies bedoel.