3 x 3
Die haan het gekraai
ek verraai
vir geld het jy ( en om burgerskap te kry)
my gewip,gevang, gering
verneder, mishandel, misbruik
Alles om jouself te verryk
In vreemde land
jou ingewande knus, dik gevreet
jou oorskiet
ek moet my land verlaat
jy die koekoek kuiken
gesteel my herkoms, my toekoms
'n tydperk uit my lewensverhaal
vernietig, verwoes, mot gevreet, kaal
Sport teaches us things that are difficult to learn from a textbook. We learn to lose without seeing ourselves as losers. We learn to win without believing we are better than others. We learn to work together, to get back up when we fall, to respect our opponent – and, perhaps most importantly, to fully experience the moment we are in.
Because playing is more important than the result.
The result eventually disappears into a record book. The game itself – the laughter, the tension, the friendship, the unexpected moment, the feeling of a ball at your feet or a racket in your hand – remains part of who you have become.
And perhaps that is why sport teaches us something about life. The ultimate result of every life, after all, is death. And death teaches us, ironically, that life itself was the thing that mattered most.
So perhaps the purpose is not simply to win, but to play while we can.
To be present. To laugh. To compete. To connect. To feel alive.
Because in the end, we all reach the same result.
And perhaps the greatest achievement in life is simply this: to have truly played.
Optelkind, weggooikind
Neergesit, eens gelos
vir beter toekoms
of is dit ....
Mos?
Later sal ek jou leer ken
wanneer ek vergewe en wil
'n weggooikind, maar teen my wil...
jou 'n beter toekoms gee
Dis wat almal sê
Maar was ek ooit in jou hartswoning?
Was ek 'n flikker in my pa se oog?
Of was ek in een nag gepoog?
Wat was my begin?
Hoe sal ek ooit besin?
Waar ek hoort? Wie ek is?
Hoe kry ek sin in onseker begin?
Waar is my wortel?
Hoe kry ek rede?
Vanne, familiename, grafte
Waar?
Waar hoort 'n kind sonder van?
Sonder bloed wat in my vloed
onseker herkoms
WEG GE GOOI
Is ek iemand, is ek niemand?
geen familie graf, geen van
EK....
Net 'n naam
Daar is min liedjies wat soveel mense kan saam sing sonder om ooit werklik te luister, hetsy by die Olimpiese Spele, of gedenkgeleenthede, by rockkonserte, by troues het ek dit al gehoor, maar ook by begrafnisse.
Mense ken elke woord. Hulle neurie die melodie. Hulle hou hul selfone in die lug. Vir 'n paar minute voel dit asof die wêreld inderdaad nader aan mekaar beweeg. Maar ek wonder dikwels hoeveel mense al probeer het om te doen wat die eerste woord van die lied vra.
Imagine...
Verbeel jou.
Dit is al.
John Lennon begin nie met 'n opdrag nie. Hy begin nie met 'n politieke program nie. Hy vra nie dat jy met hom moet saamstem nie. Hy vra net dat jy vir 'n oomblik jou verbeelding gebruik.
Ironies genoeg is dit dalk een van die moeilikste dinge wat mense nog ooit gevra is om te doen. Want die mens verbeel homself maklik as die held van die storie. Hy verbeel homself maklik as die slagoffer. Hy verbeel homself maklik hoe die wêreld beter sou wees as almal net soos hy dink.
Maar om jouself in iemand anders se lewe te verbeel, vra iets anders. Dit vra dat jy jou eie middelpunt vir 'n oomblik prysgee. Miskien is dit waarom empatie altyd moeiliker is as oordeel. Verbeel jou jy word in Zimbabwe gebore. Nie omdat jy iets verkeerd gedoen het nie. Nie omdat jy minder hard werk nie. Nie omdat jy minder intelligent is nie. Net omdat jou ma op daardie dag toevallig aan die daardie kant van 'n lyn op 'n kaart gewoon het.
Verbeel jou die ekonomie stort ineen. Werk verdwyn. Hospitale raak leeg. Kos raak skaars. Jy sien hoe jou kinders honger raak. Ek onthou hoe my ma gesê het dat sy maklik sou steel as haar kinders honger was. Ek weet nie hoekom ek daardie woorde onthou nie, maar ek doen, en my ma was 'n wonderlike, ordentlike en gesiene mens. Maar die storie gaan nie oor my ma nie. Verbeel jou weer terug in Zimbabwe.
Iemand vertel jou dat daar Suid van die Limpopo dalk werk is. Miskien verdien dit nie baie nie. Miskien net genoeg. Jy vertrek. Nie omdat jy Suid-Afrika wil "vat" nie. Nie omdat jy iemand se werk wil steel nie. Jy vertrek omdat die alternatief erger is.
Hierdie verhaal is nie uniek nie. Dit is waarskynlik so oud soos die mensdom self. Mense beweeg nog altyd na plekke waar hulle hoop is.
Wanneer hierdie mense uiteindelik hier aankom, verander hulle egter dikwels in een woord.
"Illegal."
Dit is 'n interessante woord want dit beskryf 'n regsposisie. Dit sê iets oor dokumente, oor permitte, oor staatsgrense, maar dit sê byna niks oor die mens self nie. 'n Mens kan onwettig parkeer, of onwettig visvang. 'n Mens kan selfs onwettig oor 'n grens beweeg. Ek het al. Twee keer, maar dis 'n verhaal vir 'n ander dag.
Maar wanneer ons begin praat asof 'n mens 'n illegal ís, gebeur iets gevaarlik.
'n Regsstatus begin 'n identiteit word.
En sodra iemand net 'n etiket word, raak empatie maklik oorbodig. Want dan is daardie persoon geklassifiseer.
Dan hoef ons nie meer te wonder wat hy verloor het nie, of hoe moeilis sy lewe is, of waarvoor sy bang is nie.
Dan hoef óns nie meer te wonder hoe haar kinders vanaand gaan eet nie.
Een woord doen al die werk: Daardie persoon het nie die reg om ons (of ons gewete) se probleem te word nie.
Dit is natuurlik waar dat lande wette nodig het. Geen samelewing kan sonder reëls funksioneer nie. Maar daar is 'n verskil tussen die erkenning van 'n wet en die verlies van ons menslikheid. Die wette, myns insiens, is juis daar om mense in vrede te laat saamleef.
Vandag bepaal die wet wie 'n grens mag oorsteek. Maar wat is 'n grens anders as geweldpleging op die ou end? Die gewete behoort steeds te vra wat daardie grens aan 'n mens doen. Die grense maak ander mense ander probleme. Grense maak dat ons vir onsself kan sê dat ons niks kan doen om 'n volksmoor te stop nie. Grense maak hongersnood en al daardie dinge ander mense se probleme sodat ons lekker in ons eie bedjies kan slaap en dat ons slegs met ons eie mense oor ons eie vrede kan baklei.
Miskien lê die grootste gevaar van nasionalisme nie daarin dat dit grense het nie. Miskien lê die gevaar daarin dat dit ons leer om empatie by daardie grense te laat ophou. Dat ons onsself aanleer om te sê:
"Hulle."
Asof daardie een woord miljoene unieke lewens kan opsom.
Politici verstaan iets wat die meeste van ons nie altyd raaksien nie. Wanneer mense moed verloor, soek hulle antwoorde. En wanneer daar nie genoeg antwoorde is nie, werk 'n sondebok dikwels net so goed.
As daar nie genoeg werk is nie, wys iemand na immigrante. En Gayton sê ja, ek sal iets daaran doen, stem net vir my.
As daar nie genoeg huise is nie, wys iemand na buitestanders. En Mashaba sê hy sal hulle uitskop as jy vir hom stem.
As hospitale oorvol is, vra iemand wie uitgegooi moet word. Dit is 'n ou politieke tegniek en dit werk. Nie omdat dit noodwendig waar is nie, maar omdat dit eenvoudig is: 'n Vyand is makliker om te verkoop as 'n oplossing.
Ek skryf dit nie omdat ek glo immigrasie is eenvoudig nie.
Ek weet dit is nie.
Ek skryf dit omdat ek kan sien dat die arme underdog immigrante deur die fatcat politici uitgebuit word en ek vind dit afskuwelik.
Ek is nie 'n ekonoom nie. Ek weet nie presies hoeveel geld Suid-Afrika aan grensbeheer, deportasies en immigrasiebeheer bestee nie. Maar ek wonder dikwels hoeveel skole, klinieke, hoeveel ondernemings, hoeveel werksgeleenthede, met dieselfde politieke/ekonomiese energie gebou kon word.
Selfs al stem iemand nie met my saam nie, bly dit tog 'n vraag wat die moeite werd is om te vra.
Wat gebeur as ons dieselfde passie waarmee ons mense probeer uitsluit, gebruik om geleenthede te skep?
Miskien is die grootste ironie dat ons almal Imagine kan saam sing.
Ons hou van die melodie, die harmonie: Daardie pragtige C9 wat moeiteloos, ritmes die grens oorsteek na die F6 en dan met 'n parmantige chromatiese toonleer weer tuiskom na die C9. Soomloos dog grensverkuiwende komplekse harmoniese eenvoud.
Ons hou van die gevoel. Ons hou van die oomblik wanneer die skare saamsing. Maar sodra die lied verby is, keer ons terug na die wêreld soos ons dit ken.
Na "ons" en "hulle".
Na grense wat nie net lande skei nie, maar ook ons gewetes.
Ek dink nie John Lennon het verwag dat die wêreld eendag sonder grense sou wees nie. Of misken het hy want dis onrealisties om te dink dat daar altyd mense sal wees, en grense is mensgemaak en het mense nodig om te onderhou. Maar ek dink hy het iets moeiliker gevra: Hy het gevra of ons dit ten minste vir 'n oomblik kan verbeel dit was nie so nie.
Of ons kan verbeel dat 'n ander se menslikheid nie afhang of van my kan van die draad afkomstig is nie. Ons almal wil ons menslikheid beskerm, maar hoe menslik is dit om vir 'n ander mens te sê jy hoort nie hier nie.
Ek kry skaam vir die mens wat sy grense aanbid. Want grense is die ware oorsaak van xenofobie. Maar min mense wil die waarheid hoor, hulle wil liewer hoor wat of wie kan hul eie soort voortrek al is dit ten koste van jou medemens wat jy ontken.
Want elke daad van menslikheid begin eers as 'n verbeeldingsoefening.
Die volgende keer wanneer jy Imagine hoor speel, luister nie net na die melodie nie.
Luister na die eerste woord.
En vra jouself eerlik af:
Wanneer laas het ek my werklik in iemand anders se lewe probeer verbeel?
Miskien begin 'n beter wêreld nie by nuwe grense, nuwe regerings of nuwe slagspreuke nie.
Miskien begin dit by daardie een eenvoudige woord.
Imagine.
Riku Lätti is die dryfkrag agter Latrix Digital, ’n ontwikkelingshuis wat fokus op slim, robuuste en doelgerigte webwerwe.
Hy het onder andere webwerwe gebou soos taalhuis.co.za, diekoerant.online, diepunt.co.za, diemens.co.za en diegewete.co.za – elk met ’n unieke identiteit en funksionaliteit.
Daarbenewens het hy ook projekte voltooi vir uiteenlopende kliënte soos gertvloknel.co.za, rianmalan.co.za, avsa.net.za, digitalealexandrie.co.za en dieskrywer.co.za.
Sy benadering tot webontwikkeling is diep geïntegreerd: hy bou databasisgedrewe stelsels wat nie net as webwerwe funksioneer nie, maar as volledige platforms waarmee jy jou inhoud, gebruikers en organisasie kan bestuur. Of jy nou ’n kunstenaar is wat jou werk wil vertoon, of ’n organisasie wat komplekse prosesse moet hanteer – Riku ontwerp oplossings wat saam met jou groei.
Met ’n sterk fokus op eenvoud, funksionaliteit en estetika, bied Latrix Digital ’n persoonlike, betroubare en kreatiewe diens wat tegnologie en storievertelling bymekaar bring.
Riku Lätti is nie net ’n vervaardiger nie, maar ’n kreatiewe vennoot wat jou deur die hele musikale proses kan begelei – van die eerste vonk van ’n idee tot ’n afgeronde opname. Hy werk nou saam met kunstenaars, of jy nou hulp nodig het met liedjieskryf, verwerking, of die verfyning van jou klank.
Met jare se ervaring en ’n diep liefde vir musiek, bring Riku ’n ryk, organiese benadering na elke projek. Hy speel self verskeie instrumente, insluitend kitaar, baskitaar, klavier, banjo en trekklavier, wat hom die vermoë gee om jou liedjies laag vir laag op te bou met karakter en gevoel.
Verder werk hy saam met ’n netwerk van talentvolle musikante wat instrumente soos tromme, viool, tjello en saksofoon kan bydra – sodat elke lied die presiese atmosfeer en kwaliteit kry wat dit verdien.
Of jy nou ’n beginner is met jou eerste liedjie, of ’n gevestigde kunstenaar wat ’n nuwe klank soek, bied Riku Lätti ’n professionele, kreatiewe en ondersteunende ruimte om jou musiek werklik te laat blom.
Riku Lätti is ’n ervare en intuïtiewe skrywer wat oor ’n wye spektrum van genres werk – van fiksie en kinderboeke tot politieke en filosofiese besinning, poësie en essays. Sy skryfwerk word gekenmerk deur ’n sterk stem, insiggewende perspektiewe en ’n vermoë om komplekse idees toeganklik en boeiend te maak.
As redakteur van Die Koerant het hy nie net ’n fyn oog vir taal en struktuur nie, maar ook ’n diep begrip van wat lesers raak en betrek. Hy kan help met die ontwikkeling van idees, die skryf van oorspronklike inhoud, en die verfyning van bestaande tekste – altyd met respek vir die unieke stem van die projek of skrywer.
Of dit nou gaan oor ’n kortverhaal, ’n kinderboek, ’n opinieartikel of ’n diepgaande essay, bring Riku ’n kombinasie van kreatiwiteit, intellektuele diepte en praktiese ervaring na elke stuk. Hy werk gemaklik alleen of in samewerking, en bied ’n professionele, deurdagte benadering tot enige skryfprojek.
Riku Lätti is ’n gevestigde stem in die Suid-Afrikaanse musieklandskap, veral bekend vir sy werk met Wasgoedlyn. Sy musiek beweeg tussen genres en style, maar bly altyd gewortel in eerlikheid en storievertelling – met lirieke wat dikwels persoonlik, filosofies en soms speels is.
Oor die jare het sy optredes ’n reputasie opgebou vir hul opregtheid en die vermoë om ’n gehoor stil te maak en in te trek. Daar is ’n rou, onopgesmukte kwaliteit aan sy spel en stem wat dit laat voel asof elke lied spesifiek vir daardie oomblik geskep word. Kritici en gehore het dikwels gewys op die unieke balans in sy werk: tegelyk broos en kragtig, eenvoudig en diep.
As musikant en liedjieskrywer bring hy nie net tegniese vaardigheid nie, maar ook ’n sterk artistieke visie. Sy ervaring as vervaardiger en multi-instrumentalis versterk sy vermoë om klankwêrelde te skep wat beide intiem en ryk is. Of op verhoog of in die ateljee, bly Riku Lätti se werk gefokus op wat saak maak: eerlike musiek wat iets werklik sê.
Die film Abraham het in 2015 verskyn en word beskou as Jans Rautenbach se laaste groot werk. Die storie speel af in landelike Kannaland en handel oor ’n arm beeldhouer wat probeer oorleef en sy gesin onderhou.
Riku Lätti het die volledige oorspronklike klankbaan geskryf en opgeneem. Volgens beskrywings van die film en soundtrack is die musiek doelbewus op plek in die Karoo opgeneem om die landskap en emosionele wêreld van die film eg vas te vang. Die instrumentasie en style is beïnvloed deur plaaslike folk-, riel- en Karoo-klanke.
Kritiese ontvangsDie film én die musiek is sterk geloof. Op Lätti se amptelike webwerf word filmkritikus Daniel Dercksen aangehaal wat Abraham beskryf as:
“a profound and consummate masterwork”
Die musiek word beskryf as ’n “evocative music score” wat die emosionele landskap van die karakters dra.
Styl van die soundtrackDie album voel minder soos ’n kommersiële popplaat en meer soos ’n filmiese Karoo-reis — baie atmosferies, introspektief en organies. Die snitte gebruik dikwels akoestiese instrumente, herhalende temas en minimalistiese teksture om die film se stilte, droogte en geestelike temas te versterk.
Van die bekendste snitte sluit in:
Die soundtrack is steeds op stroomdienste beskikbaar:
Interessant genoeg noem verskeie bronne dat die musiek oorspronklik deur Die Wasgoedlyn versprei is.
Daar is ook ’n groter kultus-aanhang rondom Riku Lätti se lirieke en filmwerk in Afrikaanse alternatiewe musiekkringe. Op Reddit het gebruikers hom onlangs beskryf as een van die meer “digterlike” Afrikaanse liedjieskrywers.
Die klankbaan van Die Ongelooflike Avonture van Hanna Hoekom dra ’n besondere warmte en speelsheid wat perfek pas by die film se fantasievolle wêreld. Die musiek, geskryf en saamgestel deur Riku Lätti, beweeg maklik tussen humor, avontuur en sagte emosie—presies soos die storie self.
Lätti se benadering tot die klankbaan was nie bloot om agtergrondmusiek te skryf nie, maar om ’n klankwêreld te skep wat die verbeelding van die film se jong heldin ondersteun. Die musiek voel dikwels lig en speels, met kitare, eenvoudige melodieë en soms effense dromerige klanke wat die gevoel van kinderlike wonder vasvang. Tog is daar ook oomblikke van introspeksie—musiek wat die meer emosionele tonele dra en die gehoor herinner dat avontuur en groei dikwels hand aan hand loop.
Die klankbaan weerspieël ook iets van Lätti se eie musikale styl: ’n mengsel van alternatiewe Afrikaanse liedskryf, subtiele folk-invloede en ’n onafhanklike, handgemaakte gevoel. Dit gee die film ’n identiteit wat anders voel as die groot, bombastiese Hollywood-klankbane—meer intiem, meer menslik, en duidelik gewortel in Suid-Afrikaanse kreatiwiteit.
Wat hierdie klankbaan besonders maak, is hoe dit die film se toon ondersteun sonder om dit te oorheers. Die musiek beweeg saam met Hanna se verbeelding: soms avontuurlik, soms snaaks, soms sag en nadenkend. So word die klankbaan deel van die storie self—’n musikale metgesel vir ’n wêreld waar fantasie en werklikheid vrolik deurmekaar dans.
Vandag staan die musiek van Die Ongelooflike Avonture van Hanna Hoekom as ’n herinnering aan ’n tyd toe Afrikaanse film en onafhanklike musiek op ’n besonder kreatiewe manier bymekaar gekom het. Deur die werk van Riku Lätti het die film nie net ’n storie gekry nie, maar ook ’n klank—een wat steeds die gevoel van avontuur, verbeelding en Afrikaanse hart behou.
Aan’t Sterre Tel is ’n album deur die Suid-Afrikaanse sanger-liedjieskrywer Riku Lätti, vrygestel in 2004 en beskou as een van sy mees volwasse en musikaal gedifferensieerde werke. Die album het hoogs gekritiseer en gevier om sy poëtiese lirieke, stilistiese rykdom en kreatiewe durf in Afrikaans-taal musiek.
Die titel Aan’t Sterre Tel roep ’n beeld van introspeksie en verwondering op — soos om na die sterre te kyk en betekenis te soek. Tematies wissel die album tussen persoonlike refleksies oor liefde en verhoudings, tot sosiale en politieke kommentaar oor dié tyd se wêreldgebeure, soos in snitte wat figure soos Bush en Osama bin Laden aanraak.
Musikaal is die album meer volwasse en gekonsolideerd as vroeëre werke van Lätti, met invloede wat wissel tussen akoestiese, jazz-invloed, pop en soniese eksperimente wat soms herinner aan internasionale alternatiewe klanke soos Coldplay of Radiohead — maar steeds met ’n unieke Afrikaans-taal stem.
Dit bevat 13 oorspronklike snitte, waarvan sommige duette en samewerking met ander bekende Suid-Afrikaanse kunstenaars bevat. Die album het die GMT (Geraas Musiektoekenning) vir Beste Manlike Vocal gewen, wat Riku se status as liedjieskrywer en uitvoerende verder bevestig het.
🎤 Musiekstyl & Tema’sOp Aan’t Sterre Tel vind jy temas soos:
Volgens beskikbare inligting wat saamgestel is uit gerespekteerde bronne, sluit die musikante wat op hierdie album gespeel het (benewens Riku Lätti self) die volgende in:
Musikante en Samewerkende Kunstenaar bydraes:
Gasteoptredes / Duette op spesifieke snitte:
‘n Pleister vir my Nerwe is die **debuut-Afrikaanse dubbel-CD van Suid-Afrikaanse sanger-liedjieskrywer Riku Lätti. Dit is oorspronklik in 1999 / 2001 vrygestel en staan bekend as een van die mees invloedryke Afrikaanse alternatiewe pop- en rock-albums van daardie era. Die titel beteken letterlik “a plaster for my nerves” — ’n metafoor vir iets wat spanning en emosie sagter maak. Die album het vinnig aandag getrek, nie net omdat dit musikaal vars en genre-oorbruggend was nie, maar ook omdat dit ’n alternatiewe stem in Afrikaanse musiek verteenwoordig wat wegbeweeg van tradisionele patrone. Die klank is ’n mengsel van pop, rock, funk en selfs rap-elemente, met lirieke wat tiener- en volwassenetemas, humor, sosiale kommentaar en introspeksie verken. 🏆 Toekennings & Ontvangs • Die album het die Geraas-toekenning vir Beste Alternatiewe Album gewen. • Dit is ook in verskeie kategorieë vir die SAMA (South African Music Awards) benoem. Die ontvangs deur kritici en aanhangers was oor die algemeen positief: die musiek is beskryf as vars, eiesoortig en modern, ’n belangrike bydrae tot die Afrikaanse musieklandskap en ’n vars interpretasie van pop-elemente in ’n Afrikaanse konteks. 🎧 Musiekstyl & Tema’s Op ‘n Pleister vir my Nerwe verskyn ’n wye spektrum klanke — van melodiese ballades tot energieke rock en funk-gedrewe nommers. Die album se tweede CD, getiteld Woknakwyf!, is ’n instrumentele eksperiment in elektroniese en avant-garde klanke, wat Lätti se artistieke veelsydigheid verder wys.
