Die afdaling. Dante se twyfel en Vergilius se oproep. Die tussenkoms van die drie geseënde vroue.

Die dag was besig om te wyk, en die bruin skemerlug
het die diere wat op aarde is
van hul moeite verlos; en ek alleen

het my gereed gemaak om die stryd te verduur,
die stryd van die pad en ook van die smart,
wat my geheue, wat nie dwaal nie, sal navertel.

O Muses, o hoë gees, help my nou!
O geheue, wat neergeskryf het wat ek gesien het,
hier sal jou adel sigbaar word!

En ek het begin: "Digter, u wat my lei,
kyk of my krag genoeg is
voordat u my aan die moeilike pad toevertrou.

U sê dat die vader van Silvius,
terwyl hy nog sterflik was, na die onsterflike
wêreld gegaan het, en daar met sy liggaam was.

Maar as die teenstander van alle kwaad
hom genadig was, omdat Hy gedink het aan die groot gevolg
wat uit hom sou voortkom, en wie en wat dit sou wees,

lyk dit vir verstandige mense nie onvanpas nie;
want hy is in die hoogste hemel gekies as vader
van die groot Rome en van haar ryk;

en Rome en haar ryk, as ek die waarheid wil sê,
is gevestig as die heilige plek
waar die opvolger van die grote Petrus sit.

Op hierdie reis, waaroor u hom roem,
het hy dinge gehoor wat die oorsaak was
van sy oorwinning en van die pouslike mantel.

Later het die Uitverkore Vat daarheen gegaan
om daarvandaan troos te bring vir die Geloof
wat die begin van die weg na verlossing is.

Maar ek, waarom moet ek daarheen gaan, en wie laat dit toe?
Ek is nie Aeneas nie, ek is nie Paulus nie;
nóg ek nóg ander ag my dit waardig.

As ek my dus daaraan oorgee om te kom,
is ek bang dat die koms dwaas sal wees;
u is wys en verstaan beter as wat ek sê."

En soos iemand wat nie meer wil wat hy gewil het nie,
en deur nuwe gedagtes sy voorneme verander,
sodat hy heeltemal van sy plan terugtree,

so het ek geword op daardie donker helling,
want deur te dink het ek die onderneming verteer
wat aan die begin so gretig was.

"As ek jou woorde goed verstaan het,"
het die skim van die grootmoedige geantwoord,
"is jou siel aangetas deur lafhartigheid,

wat 'n mens dikwels so belemmer
dat dit hom terugdraai van 'n eervolle onderneming,
soos 'n skrikkerige dier wat iets verkeerd sien.

Sodat jy jou van hierdie vrees kan bevry,
sal ek jou vertel waarom ek gekom het en wat ek gehoor het
op die eerste oomblik toe ek oor jou bedroef was.

Ek was onder dié wat in onsekerheid hang,
en 'n mooi, heilige Vrou het my geroep,
so dat ek haar gevra het om my te beveel.

Haar oë het helderder geskyn as die ster,
en sy het sag en stil begin praat,
met 'n engelestem, in haar eie taal:

'O hoflike gees van Mantua,
wie se roem nog in die wêreld voortleef
en sal voortleef so lank as die wêreld bestaan:

'n vriend van my, maar nie 'n vriend van die geluk nie,
word op die verlate helling so belemmer
op sy pad dat hy van skrik omgedraai het;

en ek is bang dat hy reeds so verlore is
dat ek te laat opgestaan het om hom te help,
na wat ek in die Hemel van hom gehoor het.

Spring nou aan die werk, en help hom met jou mooi woorde
en met alles wat nodig is om hom te red,
sodat ek getroos kan word.

Ek is Beatrice, wat jou vra om te gaan;
ek kom van daar waarheen ek graag wil terugkeer;
die liefde het my beweeg, en dit laat my praat.

Wanneer ek voor my Heer staan,
sal ek jou dikwels by Hom prys.'
Toe het sy stilgebly, en daarna het ek begin:

'O Vrou van deug, deur wie alleen
die mensdom uitstyg bo alles wat binne
die hemel met die kleinste kringe is,

u bevel is vir my so welkom
dat dit te laat sou wees al het ek reeds gehoorsaam;
u hoef my u wens nie verder te verduidelik nie.

Maar sê my waarom u nie huiwer nie
om hier af te daal na hierdie middelpunt
uit die wye plek waarheen u brand om terug te keer.'

'Omdat jy dit so diep wil verstaan,'
het sy geantwoord, 'sal ek jou kortliks vertel
waarom ek nie bang is om hier in te kom nie.

'n Mens moet net bang wees vir dié dinge
wat die mag het om ander skade aan te doen;
vir die res nie, want hulle is nie vreeslik nie.

God het my in Sy genade so geskape
dat julle ellende my nie bereik nie,
en geen vlam van hierdie brand my aanval nie.

Daar is 'n edele Vrou in die Hemel wat bedroef is
oor die struikelblok waarheen ek jou stuur,
sodat sy die streng oordeel daarbo breek.

Sy het in haar smeekbede Lucia geroep
en gesê: "Jou getroue het jou nou nodig,
en ek beveel hom by jou aan."

Lucia, die vyand van alles wat wreed is,
het weggesnel en gekom na die plek
waar ek gesit het by die ou Ragel.

"Beatrice," het sy gesê, "ware lof van God,
waarom help jy hom nie, hy wat jou so liefgehad het
dat hy ter wille van jou uit die gewone skare getree het?

Hoor jy nie die smart in sy klag nie?
Sien jy nie die dood wat met hom veg
langs daardie stroom waaroor selfs die see nie kan roem nie?"

Nooit was daar mense in die wêreld so vinnig
om hul voordeel te soek en hul skade te ontvlug
as ek, nadat hierdie woorde gespreek is,

om van my geseënde sitplek hierheen af te kom,
want ek het op jou edele woorde vertrou,
wat jou eer en ook dié wat daarna geluister het.'

Nadat sy so met my gepraat het,
het sy haar blink oë huilend weggedraai,
en daardeur het sy my laat haas om te kom;

en ek het na jou gekom soos sy wou;
ek het jou gered van daardie wilde dier
wat die kort pad na die mooi berg versper het.

Wat is dit dan? Waarom, waarom talm jy?
Waarom lê so 'n laagheid in jou hart?
Waarom het jy nie durf en moed nie,

terwyl drie sulke geseënde Vroue
in die hof van die Hemel vir jou sorg,
en my woorde jou soveel goeds belowe?"

Soos die blommetjies wat deur die koue van die nag
gebuig en toegevou is, en sodra die son hulle wit maak,
hulle oop op hul stingels oprig,

so het ek geword met my uitgeputte krag,
en so 'n goeie moed het deur my hart gestroom
dat ek begin het soos 'n onverskrokke mens:

"O sy wat my uit medelye gehelp het,
en u, so goedgunstig, wat so gou gehoorsaam het
aan die woorde van waarheid wat sy tot u gespreek het!

U het my hart deur hierdie woorde van u
so vol verlange na die reis gemaak
dat ek teruggekeer het na my eerste voorneme.

Gaan nou, want daar is net een wil in ons albei:
u is my Leidsman, u my Heer en u my Meester."
So het ek vir hom gesê; en toe hy aanstap,

het ek die diep en wilde pad betree.

Die "vader van Silvius" is Aeneas, wat volgens Vergilius se Aeneïs lewend die onderwêreld besoek het. Volgens die middeleeuse siening het God hom uitgekies as stamvader van Rome, wat later die setel van die pous sou word.

Die "Uitverkore Vat" is die apostel Paulus (Handelinge 9:15), van wie gesê word dat hy lewend tot in die derde hemel weggeruk is (2 Korintiërs 12).

Vergilius is in Limbo, by "dié wat in onsekerheid hang": hulle is nie gestraf nie, maar ook nie in die hemel nie (sien Sang IV).

Die drie geseënde vroue is Maria (die "edele Vrou in die Hemel"), Lucia (die heilige Lucia, beskermheilige van mense met swak oë, vir wie Dante 'n besondere verering gehad het) en Beatrice, die vrou wat Dante in sy jeug liefgehad het en wat in 1290 jonk oorlede is.

Ragel was die vrou van Jakob in die Ou Testament; in die Middeleeue was sy 'n sinnebeeld van die beskouende lewe.

Die "hemel met die kleinste kringe" is die hemel van die maan, die naaste aan die aarde. Alles daaronder is die sterflike wêreld.