Hierdie brief het oorspronklik verskyn in Rapport 6 September 2026
Die kwessie van landelike veiligheid word deur regse en linkse opportuniste misbruik, skryf Piet Croucamp.
In die stilte van my binnekamer dra ek'n wrewel jeens belangegroepe en individue wat landelike misdaad en plaasmoorde uitbuit vir politieke gewin.
En soms wonder ek of drukgroepe soos Ernst Roets se Lex Libertas en stemme in die Solidariteit-beweging nie die plaasmoordverskynsel misbruik ter regverdiging van hul behoefte aan 'n selfregerende wit tuisland nie.

Roets, 'n voormalige adjunkhoof van AfriForum, het verlede week in Rapport geskryf oor sy planne om op 26 September 3 000 wit kruise op die National Mall in Washington te plant. Elke kruis verteenwoordig 'n slagoffer van 'n plaasaanval sedert 1990. Roets sé die doel is om internasionale aandag op die probleem te vestig.

Sy aandrang dat een groep se lyding eiesoortig en belangriker as almal anders s'n is, verdien skeptiese ondersoek.
Vir my lyk dit alte veel na 'n geval van "morele paniek", 'n verskynsel wat deur die Suid-Afrikaans gebore Britse sosioloog prof. Stanley Cohen beskryf is. Twee ander sosioloë, Erich Goode en Nachman Ben-Yehuda, het die konsep in 200g verder ontwikkel.

Die teorie veronderstel vyf stadiums. Ter aanvang word iets of iemand as 'n bedreiging geidentifiseer. Suid-Afrika se buitensporige getal moorde, waarvan net 10% suksesvol vervolg word, is inderdaad'n geldige bedreiging. Vir'n uitsluitlik wit, etnise politieke drukgroep word swart Suid-Afrikaners'n eenvoudige sondebok. Daarna word die media gebruik om dit in vereenvoudigde, simboliese terme te verpak, wat lei tot openbare kommer. Al drie sosioloë wys daarop dat die begunstigdes van morele paniek byna altyd of staats- of godsdienstige instellings of ideologies gedrewe organisasies en individue met politieke ambisies is.

Om'n boerdery te bedryf in landelike gebiede wat gekenmerk word deur deurdringende armoede is 'n ekonomiese maar ook politieke uitdaging. Charles Kettering, die Amerikaanse ingenieur wat in 1912 die elektrise knormoer ontwerp het, het gesê: "'n Probleem wat goed geformuleer is, is halfpad opgelos."

Indien 'n sosiologiese krisis soos landelike geweld deur'n ideologiese filter geforseer word, is die strewe nie om te verstaan nie, maar om'n oningeligte gehoor te mislei en die slagoffers van die misdaad te misbruik.

Dit is'n geldige instink om blaam te probeer plaas. Die sosiopolitieke verdelingslyne ontwikkel baie vinnig tussen sogenaamde insiders en outsiders.
Werkloosheid en vooruitsigloosheid stel moeilike vrae aan diegene wat sistemies vasgevang is in dieselde maatskaplike ontberings wat eens hul voorouers geteister het en nou ook hulle kinders se toekoms bedreig.

Die werklikheid is dat misdaad ons armer gemeenskappe vernietig. Onder hierdie omstandighede word boere en arm gemeenskappe wedersyds die slagoffers van mekaar se belange. Dit is hierdie spanning wat ruimte skep vir politieke opportunisme.

Die uitbuiting van hierdie onmoontlike werklikhede deur Lex Libertas het 'n eweknie in die gedrag van linkse politieke akteurs, maar ook die regering. Ek aanvaar die howe se uitspraak dat "Dubula iBhunu" (Skiet die boer)'n bevrydingsverlede het, maar die Lied walg my.

Ek is oortuig Julius Malema misbruik dit vir rassistiese doeleindes. En pres. Cyril Ramaphosa se kapitulering in die Withuis toe hy gesê het Dubula iBunu is "not our policy" bevestig maar net sy ruggraatlose en siellose presidentskap.

Hoe moeilik sou dit wees om te sê: "Inaggenome die konteks van landelike misdaad keur ek en my regering die sing van die lied ten sterkste af!"

Die ANC het reeds opdrag gegee dat dit nie by sy amptelike geleenthede gesing word nie.

Dit is seker 'n geldige vraag of die grusame verskynsel van plaasmoorde deur die regering of die staat bemiddel word, soos deur die subtitel van Ernst Roets se boek 'Kill the Boer: Government complicity in South Africa's brutal farm murders gesuggereer word. Daar is genoeg anekdotiese bewerings van die polisie se betrokkenheid by misdaad om dit as'n gegewe te aanvaar, maar dit is nie dieselde as om te sê dat die polisiediens en die regering aandadig aan die moorde op boere is nie.

Op enkele uitsonderings na word plaasmoorde deur boere met wie ek gepraat het as 'n misdaadprobleem beskou.

'n Studie deur Willie Clack en Anthony Minnaar gepubliseer in Acta Criminologica bevestig hierdie argument. In sowat 89.3% van plaasaanvalle is roof - nie ras of politiek nie - die primêre motief. Die oorblywende redes was intimidasie (7%), rasse-of politieke motief (2%) en arbeidsverwante geskille (1,6%).

Dit is onmoontlik om landelike geweld, wat plaasmoorde insluit, in isolasie van Suid-Afrika se groter misdaadprobleem aan te pak.

Daar is geen manier waarop spesifiek Afrikaners bewapen kan word om hulle te beskerm teen die deurdringende vlaag van geweld wat alle gemeenskappe teister nie. Die polisie en die strafregstelsel sal altyd noodsaaklik wees en dié word tans oorweldig deur korrupsie, misdadigheid en onbevoegdheid.

As die dominante dryfveer van plaasgeweld dieselde geleentheids-, ekonomies gemotiveerde misdaad is wat die meeste van Suid-Afrika se geweld aandryf (geisoleerde eindomme, swak polisiereaksietye, kontant/vuurwapens op die perseel, hoë plaaslike werkloosheid), dan sal dit verkeerd wees om plaasmoorde as'n afsonderlike, unieke probleem met sy eie, afsonderlike oorsaaklike logika te hanteer.

Roets se eenvoudige verklarings vir landelike geweld en sy simplistiese oplossings sou goed gewerk het gedurende apartheid, maar wat sinol is in Orania, is meer waarskynlik uiters onvanpas in Suid-Afrika.

Private sekuriteit is reeds beskikbaar, en maak reeds'n verskil, maar die meeste wit boere funksioneer in'n middelklas-bestaansekonomie en kan nie die bykomende uitgawe bekostig nie. Die ruimtelike verspreiding van plase maak private veiligheidsmaatskappye 'n baie duur opsie.

Hoewel private veiligheid misdaad kan verminder, verplaas dit meer dikwels bloot die risiko na minderbeskermde buurplase of gemeenskappe. Sonder polisie-ondersoeke wat die misdadigers identifiseer en arresteer, en 'n regtelsel wat doeltreffend ondersoek en vervolg, sal geweldsmisdade soos plaasmoorde nie onder beheer gebring word nie.

En, gaan ons werklik 'n veiligheidstelsel opsit om wit boere te beskerm terwyl swart landbouers aan die genade van die misdadigers en die staat oorgelaat word?

Ek het die afgelope drie dekades met letterlik duisende boere oor die plaasmoordverskynsel gesels. Landelike en plaasgemeenskappe gaan gebuk onder unieke strukturele kwesbaarhede, en die vrae oor plaasmoorde het oor die jare al hoe dringender geword.

Roets se misbruik van boere vir sy etnise nasionalisme maak landbouers selfs meer van 'n politieke teiken as wat hulle reeds is. Dit maak hulle nie polities beter af of veiliger nie.
Nagenoeg 1 100 kinders - drie per dag - is tussen April 2024 en Maart 2025 in Suid-Afrika vermoor, en elke drie uur word 'n vrou in hierdie droewe land om die lewe gebring. Verdien hulle nie ook kruise op 'n internasionale verhoog nie?

Hierdie brief deur Piet Croucamp is oorspronklik in Rapport gebubliseer as Piet aan Tim: Afrikaners durf nie Trump se ‘weekend special’ wees nie

Tim du Plessis en Frederik van Dyk het onlangs albei te velde getrek teen die groep bekend as Afrikaners vir Suid-Afrika (AvSA). Van Dyk verwys na AvSA as'n sogenaamde Afrikaner-elite wat voorskriftelik uit hoë torings praat; Du Plessis beweer weer dat hierdie elite verdoemende strooipoppe - soos die gewaande volksmoord-narratief - die wêreld instuur om AfriForum en Solidariteit te stigmatiseer.
Sowel Du Plessis as Van Dyk het normaalweg 'n meer interessante en gekompliseerde verstaan van dit waarmee hulle intellektueel gekonfronteer word as wat hul skrywes geimpliseer het.
Die noodsaak van gesprek
In hul onderskeie rubrieke stel Du Plessis en Van Dyk 'n baie belangrike vraag aan die orde: Hoe moet ons as Afrikaners met mekaar praat oor ons verkille? Die vraag op sigself is natuurlik 'n politieke senuweepunt wat tot verdere vrae lei. Daar is onskuldige vrae, soos: Hoekom is'n gesprek tussen Afrikaners belangrik en waaroor moet daar gepraat word? En dan is daar die meer sinistere vraag: Is die implisiete motivering vir so 'n gesprek dat wittes moet saamstaan eerder as om mekaar te ondermyn, al is die verkille en geskille ook geldig?
Dit is juis die primére probleem wat AvSA het met die aandrang dat daar 'n toenaderingsgesprek tussen hulle en die Solidariteit-beweging moet wees. AvSA wil, eerstens, met alle Suid-Afrikaners praat. En, tweedens, hulle weier om Afrikaner-nasionalisme te bevorder by die Withuis of om 'n eksklusiewe wit gesprek oor die lyding en lot van swart Suid-Afrikaners te voer. Misdaad en swak regering is nié'n wit kwessie nie; dit veroorsaak massiewe trauma vir alle Suid-Afrikaners, en meer spesifiek vir die mees kwesbare onder ons
Die diepte van ons verkille
Die verskil tussen hierdie twee verteenwoordigende stemme, AvSA en die Solidariteit-beweging, is tans so diep en toksies dat dit moeilik is om enige middelgrond te identifiseer. Ek het my bedenkinge oor sommige van AfriForum se strategieé wanneer hulle wederstrewige stemme probeer smoor.
In Desember 2025 het AfriForum se uitvoerende hoof, Kallie Kriel, in 'n mediaverklaring beweer dat hy oor inligting beskik dat minstens twee Suid-Afrikaanse joernaliste deur sowel die Staatsveiligheidsagentskap as die departement van internasionale betrekkinge en samewerking betaal word om AfriForum en die Solidariteit-beweging in oneer te bring. Kriel het nooit die name van die joernaliste of sy bron bekend gemaak nie, maar daar kan geen twyfel wees nie dat hy Donald Trump se strategie gebruik in 'n poging om die moeilike vrae van die media te stigmatiseer.
Kriel het ook gesé dat AfriForum formeel ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting by sowel die departement van internasionale betrekkinge en samewerking as die Staatsveiligheidsagentskap aansoek gedoen het dat die name van akademici, joernaliste en kommentators wat na bewering deur die staat betaal word, bekend gemaak sou word. Dit was niks anders as 'n poging om diegene wat van hom verskil te ondermyn nie, en Kriel weet dit.
Ek is seker hy sal dit ontken, maar ek het goeie inligting oor wie sy sogenaamde bron was. Ek was vriende met Vic McPherson, die voormalige hoof van die apartheidstaat se geheime propaganda-en-disinformasie-eenheid, Stratcom. Danksy hierdie vriendskap is ek bekend met die werk en lewe van die joernalis wat die ongegronde bewering teenoor Kriel gemaak het. McPherson het my in besoderhede vertel van die intelligensie-ondersoeke wat destyds daarop gemik was om joernaliste, veral by die SAUK en Afrikaanse korante, by subversiewe gedrag te betrek.
Kriel se bron was by name genoem in sy boek - wat toe uiteindelik nie gepubliseer is nie, want hy is kort daarna dood. Ek en Craig Williamson het agter in die kerk gesit tydens die begrafnisdiens. Ons laaste gesprekke sal my altyd bybly.
Die einde van dit wat normaal moes wees
Ek weet nie van een van AvSA se lede wat nié Julius Malema se misbruik van "Dubul'ibhunu" ('shoot the Boer") verag nie. Niemand het ooit ontken dat die ANC-regering korrup en misdadig is nie. Ons het nooit ontken dat die ANC 'n opportunistiese agenda het wat ras bewapen met goedkoop populisme nie. Maar eweneens bewapen die Solidariteit-beweging wit slagofferskap teen swart Suid-Afrikaners. Steeds, niemand ontken dat die ANC aan Kriel en kie al die skietgoed gee wat hulle nodig het om Suid-Afrika se werklikhede te verduister nie.
Max du Preez wy in sy jongste boek, The End of Normal: A Witness to the Unravelling of White Power in South Africa, sy slothoofstuk aan 'n kritiek op "AfriSol" (sy samevoeging vir AfriForum en Solidariteit). Sy hoofargumente is dat dié belangegroep 'n herlewing van Afrikaner-nasionalisme najaag. Du Preez beskryf hoe Flip Buys AfriForum en Solidariteit van 'n vakbond-basis opgebou het tot wat hy noem die magtigste groep georganiseerde Afrikaners, met 'n strategie gemodelleer op vroeg-20ste-eeuse Sionistiese nasiebou-organisasies.

Du Preez maak 'n argument waaroor ek en hy dit eens is: dat AfriSol plaasaanvalle oordryf tot 'n identiteitsbepalende narratief. Du Preez ontken nie dat plaasmoorde en -aanvalle 'n werklike probleem is nie; hy maak egter die geldige punt dat AfriSol die sielsvernietigende kwessie aan witheid en wit vrese koppel. Ons argument is dat die Solidariteit-groep landelike misdaad op 'n siniese wyse misbruik om die aanwas van hul ledetal te bevorder en Afrikaner-nasionalisme aan te wakker.
Du Preez se sentrale tesis, soos in die boek se titel uiteengesit, is dat baie Afrikaners hulselr nou sien as slagotfers van etniese vervolging en hy hou Atrisol verantwoordelik vir die herlewing van die internasionale beeld van Afrikaners as "selfsugtige, rassistiese boelies". Die belangriker bewering wat Du Preez maak, is dat, soos die EFF en MK-party, AfriSol die Grondwet wil verander. Hierdie bewering word ten dele bevestig deur AfriSol se verbintenis tot Orania, waar verskeie lede van dié Afrikaner-drukgroep eiendom besit. 'n Formele gesprek tussen die Solidariteit-beweging en AvSA kan die sogenaamde Groep van 44 skuldig maak aan die vergoeiliking van 'n historiese ongeregtigheid
Besoek aan Amerikaanse ambassade
Meer onlangs het die Solidariteit-beweging 'n fel openbare veldtog onderneem om AvSA se besoek aan die Amerikaanse ambassadeur, L. Brent Bozell III, te stigmatiseer.
Ek was aanvanklik op die gastelys na die ambassade, maar is afgehaal toe dit duidelik geword het dat daar net voorsiening gemaak kan word vir'n beperkte getal besoekers. Maar ek sou in elk geval wou onttrek omdat ek nie werklik 'n persoonlike belang sou vind in'n gesprek met Bozell nie.
Dit was egter belangrik dat AvSA die simboliese punt maak dat daar meer as een
standpunt is met betrekking tot die Amerikaanse president se opinies oor Afrikaners en Suid-Afrika. Vir sommige lede van AvSA, soos ek, was dit belangrik dat swart Suid-Afrikaners sou sien dat nie alle Afrikaners hul eie belange stel bo diegene wat die meeste ly onder die ANC se dwingelandy nie. Maar dit was ook belangrik vir AvSA dat die Amerikaanse president uitgewys word vir sy soms ongegronde uitsprake.

Ek het verskeie van die Solidariteit-beweging se senior lede gevra of hulle Trump se mistastings tydens hul besoeke aan die Withuis regstel; en nee, hulle het nie. Wat my betref, is die volksmoord-narratief, in 'n poging om hul eie saak te bevorder, op'n uiters sinise wyse en doelbewus deur die Solidariteit-beweging suurstof gegee sonder om dit by name te noem. Die ironie is dat sowel Du Plessis as Van Dyk AvSA daarvan beskuldig dat hulle die ongegronde volksmoord-narratief misbruik. Blaas my siel.
Die argument en die feite
Du Plessis versoek ook dat Afrikaners vir Suid-Afrika "die swaarkry van die nuwe generasie" sal erken. Niemand by AvSA het ontken dat sommige jong Afrikaners 'n geleefde ervaring van uitsluiting het nie. Ek maak dit my lewenstaak om sulke studente te help waar ek kan en het al baie by die agterdeur van tersiêre instellings ingesleep. Ironies genoeg het ek en Flip Buys soms saamgewerk om sistemiese uitsluiting te oorbrug. Daar was ook ander instansies en individue wat my gehelp het met finansiering vir wit Afrikaanse studente, van wie sommige bloot op grond van gebrekkige prestasie nie toelating tot universiteit gekry het nie. Terloops, nie een van die studente wat ons só "by die agterdeur" ingekry het, het ooit 'n vak gedruip nie, en die meeste het reeds'n graad gekry.
Maar feite en data skep konteks en is belangrik. Volgens Stats SA was 12% van Suid-Afrika se wit jeug (15-34 jaar) in 2025 werkloos, teenoor 49% van ons swart jong mense in dieselde ouderdomskategorie. In Brasilië is die vergelykbare syfer 14%, in Finland 23%. In Spanje is 24,2% van mense in die ouderdomskategorie van 15-24 jaar werkloos, in Brittanje is dit 16,2%, in Italië 20% en die gemiddelde in die Europese Unie is 15,2%.
Ek wil amper vra: Van watter swaarkry en uitsluiting praat jy. Tim, en wat is jou norm?
Du Plessis maak 'n verbysterende aanname in die vraag waarmee hy sy rubriek eindig.
Hy vra: "Het jy al ooit gewonder hoekom sekere Afrikaners huiwerig is om Trump te kritiseer en sommige hom selfs verdedig? Dis omdat hy hulle raakgesien laat voel"

Tim, Trump misbruik Afrikaners om sy eie kommer met die groeiende diversiteit in die Amerikaanse samelewing te bestuur. Suid-Afrika, en meer spesifiek die Afrikaners, kan nie Trump se weekend special wees nie. Jou argument herinner my aan my eie verarmde moeder wat soms gesé het: "Dis 'n goeie man daai, want hy slaan nie sy vrou nie."

Hierdie brief deur Piet Croucamp is oorspronklik in Rapport gebubliseer as Piet aan Tim: Afrikaners durf nie Trump se ‘weekend special’ wees nie