Die eerste kring, Limbo: deugsame heidene en die ongedooptes. Die vier digters: Homeros, Horatius, Ovidius en Lucanus. Die edele kasteel van die wysbegeerte.
Die diep verdowing in my kop
is deur 'n swaar donderslag gebreek, sodat ek opgespring het
soos iemand wat met geweld wakker gemaak word;
en ek het my uitgeruste oë rondgedraai,
regop gestaan, en stip gekyk
om die plek te herken waar ek was.
Dit is waar: ek het my op die rand bevind
van die smartlike vallei van die afgrond,
wat die donder van eindelose gehuil versamel.
Dit was donker, diep en vol newels,
sodat ek, al het ek my oë op die diepte gerig,
daarin hoegenaamd niks kon onderskei nie.
"Laat ons nou afdaal in die blinde wêreld,"
het die Digter begin, doodsbleek;
"ek sal eerste gaan, en jy sal tweede kom."
En ek, wat sy bleekheid opgemerk het,
het gesê: "Hoe sal ek kom as u bang is,
u wat altyd my vrees troos?"
En hy vir my: "Die angs van die mense
wat hier onder is, skilder op my gesig
die medelye wat jy vir vrees aangesien het.
Kom ons gaan, want die lang pad dryf ons aan."
So het hy ingegaan, en so het hy my laat ingaan
in die eerste kring wat om die afgrond loop.
Daar was, so ver ek kon hoor,
geen geween nie, maar net sugte
wat die ewige lug laat bewe het.
En dit het gekom van smart sonder pyniging,
wat die skares gehad het, baie en groot,
van kinders en van vroue en van mans.
Die goeie Meester het vir my gesê: "Vra jy nie
watter geeste dit is wat jy sien nie?
Ek wil hê jy moet weet, voordat jy verder gaan,
dat hulle nie gesondig het nie; en al het hulle verdienste gehad,
is dit nie genoeg nie, want hulle was nie gedoop nie,
en die doop is die poort van die Geloof wat jy aanhang;
en as hulle voor die Christendom geleef het,
het hulle God nie op die regte manier aanbid nie;
en onder sulkes is ek self.
Weens sulke gebreke, en nie weens ander skuld nie,
is ons verlore, en ons word net so ver gestraf
dat ons sonder hoop in verlange voortleef."
Groot smart het my hart gegryp toe ek dit hoor,
want ek het geweet van mense van groot waarde
wat in daardie Limbo gehang het.
"Sê my, my Meester, sê my, u my Heer,"
het ek begin, omdat ek seker wou wees
van daardie Geloof wat elke dwaling oorwin,
"het iemand al hier uitgegaan deur sy eie verdienste,
of deur dié van 'n ander, en daarna die saligheid bereik?"
En hy, wat my bedekte woorde verstaan het,
het geantwoord: "Ek was nog nuut in hierdie toestand
toe ek 'n Magtige hier sien inkom,
gekroon met die teken van oorwinning.
Hy het die skim van die Eerste Vader hier uitgehaal,
en dié van sy seun Abel, en van Noag,
van Moses die wetgewer, en van die gehoorsame
Abraham, die aartsvader, en van koning Dawid,
van Israel met sy vader en sy kinders,
en van Ragel, ter wille van wie hy so baie gedoen het,
en van baie ander, en Hy het hulle salig gemaak;
en jy moet weet dat voor hulle
nog nooit 'n menslike gees gered is nie."
Ons het nie opgehou om aan te stap terwyl hy praat nie,
maar het steeds deur die woud gegaan,
die woud, sê ek, van dig opmekaargedrukte geeste.
Ons het nog nie baie ver gegaan nie
aan hierdie kant van die kruin, toe ek 'n vuur sien
wat 'n halfrond van die duisternis oorwin het.
Ons was nog 'n entjie daarvandaan,
maar nie so ver dat ek nie deels kon sien
dat eerbare mense daardie plek beset het nie.
"O u wat elke kuns en wetenskap eer,
wie is hierdie mense wat so 'n groot eer het
dat dit hulle van al die ander onderskei?"
En hy vir my: "Die eerbare naam
wat van hulle bo in jou lewe weerklink,
wen genade in die Hemel, en dit bevoordeel hulle so."
Intussen het ek 'n stem gehoor:
"Alle eer aan die verhewe Digter;
sy skim, wat weggegaan het, keer terug."
Nadat die stem opgehou het en dit stil was,
het ek vier groot skimme na ons sien aankom;
hulle het nie bedroef of bly gelyk nie.
My goedgunstige Meester het vir my begin sê:
"Kyk na hom met daardie swaard in sy hand,
wat voor die drie aankom soos hul heer.
Dit is Homeros, die hoogste digter;
die een wat volg, is Horatius, die satirikus;
die derde is Ovidius, en die laaste Lucanus.
Omdat elkeen van hulle saam met my
die naam deel wat daardie eensame stem uitgeroep het,
bewys hulle my eer, en daarin doen hulle goed."
So het ek die mooi skool sien bymekaarkom
van daardie heer van die verhewe sang
wat soos 'n arend bo die ander uitsweef.
Nadat hulle 'n rukkie saam gepraat het,
het hulle na my gedraai met tekens van groet,
en toe my Meester dit sien, het hy geglimlag;
en nog meer eer, baie meer, het hulle my bewys,
want hulle het my een van hul eie geselskap gemaak,
sodat ek die sesde was tussen soveel wysheid.
So het ons voortgegaan tot by die lig
en gepraat oor dinge waaroor dit goed is om te swyg,
soos dit goed was om daaroor te praat daar waar ek was.
Ons het gekom by die voet van 'n edele kasteel,
sewe keer omring deur hoë mure,
en rondom beskerm deur 'n mooi stroompie.
Hieroor het ons gegaan soos oor vaste grond;
deur sewe poorte het ek saam met hierdie wyses ingegaan;
ons het gekom in 'n weiveld van vars groen.
Daar was mense met ernstige, stadige oë
en met groot gesag in hul voorkoms;
hulle het selde gepraat, en met sagte stemme.
Toe het ons na een kant toe weggestap,
na 'n oop plek, lig en hoog,
sodat ons hulle almal kon sien.
Daar oorkant, op die groen grasveld,
is die groot geeste vir my aangewys,
en dat ek hulle gesien het, verhef my nog.
Ek het Electra gesien met baie metgeselle,
en onder hulle het ek Hektor en Aeneas herken,
en Caesar in sy wapenrusting, met valkoë;
ek het Camilla en Penthesilea gesien
aan die ander kant, en koning Latinus,
wat by sy dogter Lavinia gesit het;
ek het daardie Brutus gesien wat Tarquinius verdryf het,
Lucretia, Julia, Marcia en Cornelia,
en ek het Saladin alleen, eenkant, gesien.
Toe ek my wenkbroue 'n bietjie optrek,
het ek die Meester van dié wat weet gesien
waar hy sit tussen sy filosofiese familie.
Almal kyk na hom, en almal bewys hom eer.
Daar het ek Sokrates en Plato gesien,
wat voor die ander, nader aan hom, staan;
Demokritus, wat sê die wêreld bestaan deur toeval,
Diogenes, Anaxagoras en Thales,
Zeno, Empedokles en Herakleitos;
ek het die goeie versamelaar van die eienskappe van kruie gesien,
Dioskorides genaamd; en ek het Orfeus gesien,
Tullius en Livius, en die sedeleraar Seneca,
Euklides die meetkundige, en Ptolemeus,
Galenus, Hippokrates en Avicenna,
en Averroës, wat die groot Kommentaar geskryf het.
Ek kan hulle nie almal volledig beskryf nie,
want die lang onderwerp dryf my so voort
dat die woord dikwels by die werklikheid tekortskiet.
Die geselskap van ses verdeel in twee;
my wyse Gids lei my langs 'n ander pad
uit die stilte na die lug wat bewe;
en ek kom by 'n plek waar niks skyn nie.
Limbo is die eerste kring van die hel. Hier is die siele van ongedoopte kinders en van deugsame mense wat voor Christus geleef het; hulle word nie gepynig nie, maar leef sonder hoop in verlange na God.
Die "Magtige" is Christus, wat volgens die middeleeuse leer ná Sy dood na die hel neergedaal het om die regverdiges van die Ou Testament te bevry. Die "Eerste Vader" is Adam; "Israel" is Jakob, wat sewe jaar en nog sewe jaar vir Ragel gewerk het.
Homeros was die Griekse digter van die Ilias en die Odyssee. Horatius, Ovidius en Lucanus was Romeinse digters. Dante het Homeros nie self gelees nie, want hy het nie Grieks geken nie.
Die "Meester van dié wat weet" is die Griekse filosoof Aristoteles, die groot gesag oor wysbegeerte in die Middeleeue.
Electra was die moeder van Dardanus, die stamvader van die Trojane. Die meeste ander name in die weiveld is helde en vroue uit die geskiedenis van Troje en Rome; Saladin was die Moslem-sultan wat in die tyd van die kruistogte om sy ridderlikheid bewonder is.
Tullius is die Romeinse redenaar Cicero. Avicenna en Averroës was Moslem-geleerdes; Averroës het die bekende kommentaar op Aristoteles geskryf.