Geskiedenis het ’n manier om jou uiteindelik in te haal.
Die herhaalde militêre ingryping van die Verenigde State en sy bondgenote in lande waarvan hulle dikwels beperkte kennis en begrip gehad het, het gevolge. Afghanistan is dalk een van die duidelikste voorbeelde daarvan.
Een van die groot foute was die poging om Westerse waardes, politieke strukture en lewenswyses op ’n vreemde samelewing af te dwing. Dit herinner op sekere maniere aan wat koloniale moondhede voorheen probeer doen het: om samelewings van buite af te hervorm, gesteun deur militêre en ekonomiese mag.
Die probleem is dat ’n samelewing nie eenvoudig van buite af herbou kan word nie. Wanneer bestaande sosiale strukture afgebreek word sonder dat daar nuwe strukture ontstaan wat deur die plaaslike gemeenskap aanvaar en gedra word, laat dit ’n vakuum.
Afrika se geskiedenis bied ook talle voorbeelde van hoe moeilik dit is om volhoubare politieke en sosiale strukture van buite af te skep. Wanneer buitelandse magte uiteindelik onttrek, bly die mense wat agterbly met die gevolge – dikwels sonder die instellings en vertrouensverhoudings wat nodig is om stabiliteit te handhaaf.
Die aanvalle van 11 September 2001 het self gewys hoe diep die woede teen Amerikaanse buitelandse beleid en militêre ingryping in sekere dele van die wêreld geword het. Dit regverdig geensins die terreur wat daarop gevolg het nie, maar dit wys wel dat buitelandse beleid altyd gevolge het wat veel verder strek as die oorspronklike doelwitte.
China mag intussen een van die lande wees wat uit die nuwe wêreldorde rondom Afghanistan voordeel trek. Anders as die Westerse moondhede wat Afghanistan die afgelope dekades militêr probeer hervorm het, het China ’n ander benadering tot sy buitelandse betrekkinge gevolg en reeds toenadering tot die nuwe maghebbers in Afghanistan gesoek.
Die grootste koste van hierdie geskiedenis sal egter deur gewone mense gedra word.
Die menslike tragedie wat nou in Afghanistan ontvou, sal waarskynlik nog lank deur die lande van die streek gevoel word. Europese lande wat tradisioneel groot getalle vlugtelinge opgeneem het, ervaar terselfdertyd toenemende druk en ’n groeiende gevoel dat daar ’n grens aan hul vermoë om nuwe mense te akkommodeer, bereik is.
En in die nuwe landskap wat pynlik uit die puin van Afghanistan sal moet ontstaan, lyk dit toenemend asof Amerika se reeds kwynende invloed op die wêreldtoneel ’n baie kleiner rol gaan speel.
Miskien is dit uiteindelik die belangrikste les van Afghanistan:
Jy kan ’n land met militêre mag binnekom. Jy kan selfs ’n regering help bou. Maar jy kan nie maklik ’n samelewing van buite af skep nie.
Teken in om te kommentaar