Daar is 'n ou waarheid wat telkens weer bewys word: 'n leuen hoef nie hard uitgespreek te word om effektief te wees nie. Soms is dit genoeg om dit net slim genoeg te impliseer. Die herlewing van die sogenaamde "wit volksmoord"-narratief _ onlangs weer aangeblaas deur Donald Trump en sy ideologiese meelopers — dwing Suid-Afrikaners om 'n ongemaklike vraag te herbesoek: wie het hierdie mite oor jare heen gebou, gevoed en internasionaal bemark?
AfriForum en Solidariteit is vandag haastig om hul hande in onskuld te was. AfriForum se uitvoerende hoof, Kallie Kriel, hou vol dat sy organisasie "nog nooit" beweer het daar is 'n volksmoord teen wit Afrikaners nie. Solidariteit se Flip Buys sing presies dieselfde noot en beskuldig die media van wanvoorstelling, sensasie en selfs disinformasie.
Maar hierdie ontkennings is nie eerlik nie — dit is strategies. Wat ons hier sien, is nie onkunde of misverstand nie, maar 'n doelbewuste taalspel: sê alles wat volksmoord impliseer, maar vermy die woord self. Ontken dan met groot verontwaardiging dat jy dit ooit gesê het.
In 'n land met werklike, wydverspreide geweld is dit maklik om vrese te mobiliseer. Maar wanneer organisasies hulself as eksklusiewe wagters van "wit belange" posisioneer en terselfdertyd 'n narratief versprei wat sistematiese uitwissing suggereer, raak dit nie net onverantwoordelik nie — dit raak gevaarlik.
AfriForum en Solidariteit wen gereeld tegniese oorwinnings by die Persraad. Nie omdat hul narratief onskuldig is nie, maar omdat dit juridies slim gekodeer is. Die geskiedenis wys egter iets anders: hulle het 'n sleutelrol gespeel in die vestiging van die idee dat wit Suid-Afrikaners onder eksistensiële bedreiging verkeer — 'n idee wat vandag deur verregse groepe wêreldwyd aangegryp word.
Die ontkenning is 'n semantiese rookskerm. Reeds in 2010 en 2013 het AfriForum en verwante strukture openlik die term "genocide" gebruik - van die Avaaz-petisie in 2013, getitel "Stop White Genocide in South Africa", tot veldtogte rondom die 2010 Sokkerwêreldbeker waar AfriForum Jeug selfs 'n webblad met die naam fifa2010genocide.com bevorder het. Hierdie geskiedenis weerspreek hul huidige ontkennings direk.
Die webwerf fifa2010genocide.com was nie 'n toevallige internetgril nie, maar deel van 'n veldtog wat plaasmoorde, MIV/Vigs en politieke transformasie as bewyse van 'n beweerde volksmoord aangebied het. Die Avaaz-petisie "Stop White Genocide in South Africa" is nie deur vyande geskep nie, maar aktief deur regses bevorder.
Wat hulle doen, is om 'n narratief te bou sonder om die gevaarlike woord self te gebruik. Hulle praat van "elemente van volksmoord" en "getekende geweld teen wit boere". Internasionaal word dit verkoopas 'n krisis, met toere na die VSA waarvoor lede duisende rand opdok, onderhoude op Fox News, en selfs gesprekke met Donald Trump en Elon Musk of hul raadgewers.
Terug op eie bodem sing Kallie Kriel en Flip Buys soos 'n duet in 'n goedkoop operette: "Ons het nóóit gesê daar is 'n volksmoord nie."
Die woord "volksmoord" word doelbewus vermy, maar vervang met frases soos "elemente van volksmoord", "geteikende geweld" en "uitwissing van 'n gemeenskap". Die boodskap bly dieselde; net die regsrisiko is minder. Internasionaal word hierdie narratief aggressief bemark. Delegasies reis na die VSA, betaal duisende rand vir toegang, verskyn op Fox News, en hou samesprekings met politici en miljardêrs. Terug in Suid-Afrika speel dieselde leiers die slagoffer: Ons het nóóit gesê daar is'n volksmoord nie.
Dit raak 'n klug. Elke keer as'n mediahuis hul rol benoem, volg 'n klag. En soms wen hulle. Nie omdat die mite nie deur hulle aangeblaas word nie, maar omdat dit tegnies net-net nie hardop uitgespreek is nie.
Die 2025-uitspraak van die Persraad, waarin die media verskoning moes vra omdat AfriForum nie direk volksmoord beweer het nie, bevestig juis die probleem: dit was 'n taalkundige oorwinning, nie'n morele of feitlike een nie.
Hulle het mediahuise soos The Citizen, TimesLive en Daily Maverick voor die Persombudsman gedaag vir bewerings dat hulle die mite versprei. In 'n 2025-uitspraak het die Persraad bevind dat AfriForum nie direk "wit volksmoord" beweer het nie, en die media moes verskoning vra. Dit was egter 'n tegniese oorwinning - nie 'n substantiewe een nie.
Kom ons kyk na die geskiedenis. Skermgrepe uit die periode 2010 tot 2013 wys duidelik dat AfriForum en Solidariteit wel die terme "genocide" en "volksmoord" gebruik het.
In 2013 het AfriForum die Avaaz-petisie bevorder wat plaasaanvalle
beskryf het as'n "massiewe eskalasie van brutale moorde op boere, bejaardes, kinders en babas". Die petisie het duisende handtekeninge gekry en is gekoppel aan wit nasionalistiese platforms soos Stormfront.
Rondom die 2010 Wêreldbeker is veldtogte gevoer met verwysings na "FIFA 2010 Genocide", waarin plaasmoorde en selfs MIV/Vigs aan'n vermeende volksmoord gekoppel is. Solidariteit het in hierdie inisiatiewe saamgewerk. Dit was nie toevallige plasings nie, maar deel van 'n breër strategie om wit vrese aan te blaas in die jare ná apartheid, toe plaasmoorde 'n piek bereik het.
Vandag is die strategie net verfyn. Die woord "volksmoord" word doelbewus vermy, maar vervang met frases soos "elemente van volksmoord" en "getekende geweld". Dit is woordgimnastiek: statistieke oor plaasmoorde (tussen 50 en 60 per jaar) word beklemtoon, en prioriteit vir plaasveiligheid geëis, sonder om die volle betekenis van volksmoord te dra.
Die resultaat is'n wêreldwye mite wat Trump in 2018 - en weer in 2025 - aangegryp en versterk het. 'n Mite wat deur verregse groepe en wit supremasiste gretig benut word. 'n Mite wat nie deur statistiek of die VN se definisie van volksmoord gesteun word nie, maar wel emosies en vrese aanwakker, terwyl diegene wat dit help vestig het hul hande in onskuld was.
Kritici, insluitend die Southern Poverty Law Center en die BBC, sien dit tereg as 'n manier om die mite te voed sonder regsrisiko. AfriForum en Solidariteit se internasionale veldtogte het direk
bygedra tot Trump se 2018-tweet oor "grootskaalse doodmaak" van wit boere.
Hierdie narratief slaag veral daarin om verregse Suid-Afrikaners te mobiliseer. Deur plaasmoorde as rassisties gemotiveer voor te stel - ten spyte van data wat wys dit is meestal krimineel van aard, met roof as hoofmotief - word wit viktimisasie aangeblaas. Op hul sosiale media is daar min of geen poging om ondersteuners aan te spreek wat hierdie narratief op kru en rassistiese maniere herhaal nie.
Dit is die tipe taal wat op sosiale media gebruik word om AfriForum en
Solidariteit te verdedig.
Die VN se Genocide Konvensie vereis opsetlike uitwissing met
staatsbetrokkenheid om volksmoord te bewys - iets wat nie op
plaasmoorde van toepassing is nie. Wit boere se moordsyfer is laer as die nasionale gemiddelde, en Suid-Afrika se algehele moordsyfer van meer as 27 000 per jaar raak alle gemeenskappe. Tog word hierdie geweld selektief gebruik om verregse mobilisering aan te vuur, ook in veldtogte teen grondhervorming.
Niemand ontken dat plaasmoorde 'n ernstige probleem is nie. Groepe soos AfriForum doen inderdaad waardevolle werk op die gebied van gemeenskapsveiligheid. Maar hul historiese taalgebruik en huidige strategie het internasionale misverstande geskep en dra by tot verdere polarisasie binne Suid-Afrika.
Die ironie is skreiend: terwyl hulle die media van "waninligting" beskuldig, is hulle self aandadig aan die verspreiding van 'n narratief wat rassisme voed en verregse agendas dien.
Suid-Afrika verdien beter. Feite moet bo vrese gestel word, en organisasies moet aanspreeklik gehou word vir die rol wat hulle speel in die verspreiding van gevaarlike mites. Anders bly ons vagevang in 'n siklus van verdeeldheid, terwyl die werklike probleem - 'n landwye misdaadkrisis - voortduur.
Die waarheid is eenvoudig: daar is geen volksmoord nie. Daar is 'n ernstige misdaadkrisis. En daar is organisasies wat, deur ontkenning en semantiek, 'n vals en gevaarlike narratief laat voortleef.
Teken in om te kommentaar